Երևան, 17.Սեպտեմբերի.2019, 00:00
Մոլդովայի նախագահը Երևանում կմասնակցի ԵԱՏՄ բարձրագույն խորհրդի նիստին Ողբերգական վթար Գեղարքունիքում. 37-ամյա վարորդը BMW X5-ով մի հայտնվել է դաշտում. դին հայտնաբերվել է ավտոմեքենայից մոտ 80 մետր դուրս (լուսանկարներ)․ Shamshyan.com «Ժողովուրդ». Պաշտոնանկությունների շքերթ. Արթուր Վանեցյանից հետո պաշտոնից կազատվեն նաև Դավիթ Տոնոյանը և Վա­լերիյ Օսիպյանը. ովքեր կփոխարինեն նրանց Զանգահարել էին մորը եւ հայտնել, որ գումարի դիմաց որդուդ պահում ենք անազատության մեջ (տեսանյութ) Պանամայի քաղաքացի ներկայացած անձինք կեղծ թղթադրամներ պատրաստելու պատրվակով պահանջել են 1 միլիոն դոլար. ոստիկանություն (տեսանյութ) Երևանյան բնակարանում դի է հայտնաբերվել Իսակովի պողոտայի մոտ 25-ամյա երիտասարդի են դանակահարել Ըմբշամարտի ԱԱ. Արթուր Ալեքսանյանը վնասվածքի պատճառով չի մասնակցի եզրափակչին Իմ հրաժարականը թող լինի «Կանգ ա՛ռ»-ի սթափեցնող քայլ․ Արթուր Վանեցյան ԱԱԾ տնօրեն Արթուր Վանեցյանը մոտ օրերս կազատվի զբաղեցրած պաշտոնից. Նիկոլ Փաշինյան

«Նիկոլ Փաշինյանի պաշտոնավարումից հետո Հայաստանում բարձրանալո՞ւ է անցումային արդարադատության հարցը, թե՞ ոչ». Արփինե Հովհաննիսյան

Արփինե Հովհաննիսյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է. «Մի քանի փաստ ու հարց` անցումային արդարադատության վերաբերյալ.

Վաղը Ազգային ժողովում տեղի են ունենալու լսումներ անցումային արդարադատության վերաբերյալ։

Այս կապակցությամբ ես սկսում եմ գրառումների շարք՝ անդրադառնալով ինչպես բուն անցումային արդարադատությանը վերաբերող խնդիրներին, վեթինգին, այնպես էլ՝ անցումային արդարադատության քննարկման ձևաչափերին և հիմնական բանախոսներին։

ՄԱՍ 1
Միջազգային փորձագետի և անցումային արդարադատության ենթատեքստի մասին

ՓԱՍՏ 1
Վաղը, որպես հիմնական բանախոս, հանդես է գալու անցումային արդարադատության վերաբերյալ թերևս ամենահայտնի, ամենամեջբերվող և այս ինստիտուտն ամենաջերմեռանդ կերպով պաշտպանող փորձագետներից մեկը՝ Ռուբեն Կարանզան, ով ներկայումս, որպես Անցումային արդարադատության միջազգային կենտրոնի (ICTJ) փորձագետ, աշխատում է Նեպալի, Թիմոր-Լեստեի, Ինդոնեզիայի, Ֆիլիպինների, Իրաքի, Պաղեստինի, Լիբերիայի, Գանայի, Հարավային Աֆրիկայի, Քենիայի քաղաքականության մշակողների հետ։ Հիշեցնում եմ, որ այս երկրներում եղել են զանգվածային արյունահեղություններ։

ՓԱՍՏ 2
Սա պարոն Կարանզայի առաջին այցը չէ Հայաստան։ Դեռևս անցած տարվա հուլիսի 18-ին վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ընդունել է «Անցումային արդարադատության միջազգային կենտրոն»-ի (ICTJ) և «Բաց հասարակության հիմնադրամներ»-ի («Սորոսի հիմնադրամ») փորձագետներին։ Պարոն Կարանզայի անունը չէր առանձնացվում, սակայն նրա թվիթերյան գրառումներից և հարցազրույցներից պարզ երևում է, որ նա ևս եղել է փորձագետների կազմում։ Այս լուրը սպրդել էր լրահոսից և անուշադրության մատնվել։ Լուսանկարը՝ պարոն Կարանզայի թվիթերյան էջից։

ՓԱՍՏ 3
«Անցումային արդարադատության միջազգային կենտրոն»-ի կայքում նշված է, որ պարոն Կարանզան հանդիպել է քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների, մարդու իրավունքների և հակակոռուպցիոն ակտիվիստների, ինչպես նաև՝ իշխանության առանցքային ներկայացուցիչների հետ։ Սակայն չկա տեղեկատվություն, թե բացի վարչապետ Փաշինյանից և «Բաց հասարակության հիմնադրամներ»-ից («Սորոսի հիմնադրամ»), ուրիշ ում հետ է հանդիպել պարոն Կարանզան։

ՓԱՍՏ 4
Վերը նշված հանդիպման վերաբերյալ պաշտոնական հաղորդագրությունում դեռևս խոսք չկա Հայաստանում անցումային արդարադատության իրականացման մասին, այլ խոսվում է ընդհանուր դատաիրավական բարեփոխումների մասին։ Այս հանդիպումից հետո է միայն, որ օգոստոսի 17-ին առաջին անգամ օրակարգ նետվեց անցումային արդարադատության թեման։

ՓԱՍՏ 5
Հետաքրքիր են պարոն Կարանզայի դիրքորոշումները Հայաստանում տիրող իրավիճակի վերաբերյալ.

– Ըստ նրա՝ Հայաստանում հեղափոխությամբ վերջ է դրվել ավտորիտար ռեժիմին (02.10.2018թ․ թվիթերյան գրառում)։

– Նա Հայաստանում վեթինգի իրականացման ջերմ աջակից է, քանի որ ըստ նրա՝ նախկին ռեժիմի մի շարք ներկայացուցիչներ շարունակում են զբաղեցնել բարձր պաշտոններ, այդ թվում՝ դատավորներ և դատախազներ են (11.09.2018թ․ հարցազրույց)։

– Վարչապետի հարյուր օրվա հանրահավաքից անմիջապես հետո նա իր դիրքորոշումն է հայտնել նաև Ռոբերտ Քոչարյանի գործի վերաբերյալ (17.08.2018թ․ հարցազրույց)։

Նշված փաստերն առաջացնում են մի շարք ՀԱՐՑԵՐ, որոնք, կարծում եմ, պետք է ուղղել պարոն Կարանզային՝ հատկապես հաշվի առնելով այն, որ երեկվա իմ հարցման արդյունքները հաստատեցին, որ փորձագետները պետք է լինեն անաչառ։

– Ինչո՞վ է Հայաստանի իրավիճակը նման այն երկրների իրավիճակին, որոնցում փորձագետ է պարոն Կարանզան։ Օրինակ, ինչպիսի՞ համեմատականներ կան Ֆիլիպինների դիկտատուրայի, Քենիայի, Իրաքի, Լիբերիայի և Հայաստանի միջև։

– Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ պարոն Կարանզան «Անցումային արդարադատության միջազգային կենտրոն»-ի փորձագետ է՝ նա ներկայացնում է ի՞ր տեսակետը, թե՞ կենտրոնի դիրքորոշումը։

– Արդյո՞ք կենտրոնը պատրաստվում է Հայաստանի իրավիճակի վերաբերյալ ներկայացնել զեկույց, ինչպես արվում է մյուս երկրների դեպքում, թե՞ ոչ։ Սա հատկապես կարևոր է այն համատեքստում, որ վարչապետ Փաշինյանը վեթինգի վերաբերյալ օրինագծի մշակման համար սահմանել է երկու ամսվա ժամկետ։

– Եթե այո, ապա այդ զեկույցը հենվելու է պարոն Կարանզայի՝ 2018թ. հուլիսին կայացված հանդիպումների վրա՞, թե՞ լինելու են նոր հանդիպումներ և քննարկումներ՝ հաշվի առնելով այս ընթացքում երկրում փոփոխված տրամադրությունները։

– Արդյո՞ք եղել է իրավիճակ, երբ «Անցումային արդարադատության միջազգային կենտրոն»-ը խորհուրդ է տվել զերծ մնալ անցումային արդարադատությունից։ Առաջին հայացքից թվում է, որ կենտրոնը միշտ կողմ է անցումային արդարադատության իրականացմանը։

Նույնիսկ Վրաստանի վերաբերյալ 2017թ. զեկույցում կենտրոնն առաջարկում էր իրականացնել անցումային արդարադատություն՝ «Վարդերի հեղափոխություն»-ից հետո ծագած խնդիրների հաղթահարման նպատակով և պարզելու համար, թե օրինակ ինչ հանգամանքներում են Սահակաշվիլիի օրոք ընդամենը մի քանի լարիով պետությանը գույք նվիրել։ Ու այստեղ առաջանում է հարց, թե արդյո՞ք կենտրոնը ցանկացած հաջորդ իշխանափոխությունից հետո պաշտպանում է անցումային արդարադատությունը, թե՞ ոչ։

Օրինակ, նույն Նիկոլ Փաշինյանի պաշտոնավարումից հետո Հայաստանում բարձրանալո՞ւ է անցումային արդարադատության հարցը, թե՞ ոչ։

– Ի՞նչ չափանիշներով է պարոն Կարանզան գնահատում, որ Հայաստանի նախորդ ռեժիմը եղել է ավտորիտար, այն պայմաններում, երբ «Բերթելսմանի փոխակերպման համաթվի» համաձայն՝ Հայաստանը 2006-2018 թվականներին դասակարգված էր 4-րդ աստիճանում՝ որպես չափավոր միահեծանություն (moderate autocracy)։ Այս մասին նշված է նաև Իրավաբանների հայկական ասոցիացիայի զեկույցում։

– Հայաստանի վերաբերյալ պատկերացումը պարոն Կարանզան ձեռք է բերել պարոն Փաշինյանի և «Բաց հասարակության հիմնադրամներ»-ի ներկայացուցիչների հետ քննարկումների՞ց, թե՞ նա հանդիպել է նաև ոչ իշխանական և ոչ իշխանամերձ շրջանակների հետ։

– Եվ վերջապես, պարոն Կարանզան եկել է Հայաստան վերջնական վերդիկտո՞վ, թե՞ պատրաստ է լսել բոլոր կողմերի կարծիքները»։

ՃՏՊ Իսակովի պողոտայում. կան տուժածներ Արթուր Վանեցյանի հոր նկատմամբ քրեական գործ է հարուցվել․ ԱԱԾ նախկին տնօրենը ևս կարող է դառնալ մեղադրյալ. Politik.am Մոլդովայի նախագահը Երևանում կմասնակցի ԵԱՏՄ բարձրագույն խորհրդի նիստին Ավտովթար Կոտայքի մարզում. 22-ամյա վարորդը Mercedes-ով բախվել է ծառին և կողաշրջվել. 22-ամյա ուղևորը տեղափոխվել է հիվանդանոց. Shamshyan.com Արթուր Ալեքսանյանն ու Կարապետ Չալյանը ստացել են ՀՊՏՀ Գյումրու մասնաճյուղում սովորելու առաջարկ Ողբերգական վթար Գեղարքունիքում. 37-ամյա վարորդը BMW X5-ով մի հայտնվել է դաշտում. դին հայտնաբերվել է ավտոմեքենայից մոտ 80 մետր դուրս (լուսանկարներ)․ Shamshyan.com Եվրոն իջել է, ռուբլին շարունակում է հաստատուն կերպով բարձրանալ․ արտարժույթների փոխարժեքները՝ այսօր Վալերիյ Օսիպյանին կփոխարինի «Նավակ ճոճո՞ղը» Հրայր Թովմասյանի նկատմամբ իրականացվող հեղափոխական տեռորը արտաիրավական և հակասահմանադրական է․ Ալեքսանդր Կոչուբաև Ցանկացած հայ այժմ ավելին քան երբևէ պետք է մտահոգ լինի, երբ երկիրը փաստացի կառավարում է անհավասարակշռված դասալիք բռնապետը․ Կորյուն Գրիգորյան Փաշինյանի որդին զորամասում լինելու փոխարեն թիկնազորի ուղեկցությամբ զբոսնում է քրոջ հետ. Նարեկ Սամսոնյան (տեսանյութ) «168 ժամ». Վանեցյանը մտնում է քաղաքական դա՞շտ. ով է հաջորդը «168 ժամ». Որքան ժամանակ է՝ Փաշինյանին լրջորեն անհանգստացնում էր Արթուր Վանեցյանի աճող հեղինակությունը և բարձր ռեյտինգը. իրենն իջնում է սրընթաց, նրանը՝ բարձրանում «Իրատես». Վար­չա­պե­տը կա´մ բա­նից ան­տե­ղ­յակ է, կա´մ պար­զա­պես ստում է. ի­րա­կա­նում Ա­մուլ­սա­րի հան­քի շա­հա­գոր­ծումն ար­գե­լե­լու բազ­մա­թիվ ի­րա­վա­կան հիմ­նա­վո­րում­ներ կան Լույս չի լինելու Երևանում և 7 մարզերում «Ժողովուրդ». Պաշտոնանկությունների շքերթ. Արթուր Վանեցյանից հետո պաշտոնից կազատվեն նաև Դավիթ Տոնոյանը և Վա­լերիյ Օսիպյանը. ովքեր կփոխարինեն նրանց «Ժողովուրդ». Տհաճ անակնկալ. գազը կթանկանա արդեն նաև ՀՀ բնակչության համար, ՌԴ-ն ակնարկում է 30 տոկոս թանկացման մասին Ինչպիսի եղանակ է սպասվում Հայաստանում առաջիկա օրերին Վանեցյանի հրաժարականի պատճառը եղել է Փաշինյանի հոգեկան վիճակի մասին փաստաթուղթը. Politik.am Հայտնաբերվել է որպես անհետ կորած որոնվող 80-ամյա տղամարդու դիակը «Ճամփորդությունները ստիպում են կյանքիս այլ տեսանկյունից նայել»․ Իվետա Մուկուչյանը՝ գրավիչ կերպարում Վանեցյանի հրաժարականի պատճառը եղել է Փաշինյանի հոգեկան վիճակի մասին փաստաթուղթը. Politik.am «Ազգային ժողովը Սահմանադրական դատարանի նախագահին պաշտոնանկ անելու գործընթաց չի կարող սկսել». Գևորգ Պետրոսյանը` Լիլիթ Մակունցին. 168.am «Նիկոլ Փաշինյանի դուստրը զբոսնում էր թիկնազորով, տեսանկարահանեցի. հիմա ոստիկանությունը, որ Փաշինյանի պոլի շորն է, գալիս է մեքենաս զննելու». Նարեկ Սամսոնյան (տեսանյութ) Զանգահարել էին մորը եւ հայտնել, որ գումարի դիմաց որդուդ պահում ենք անազատության մեջ (տեսանյութ) Վիճաբանություն Կիեւյան փողոցում. տաքսու վարորդը բռունցքով հարվածել է գլխին եւ դանակով ծակել բազուկը Երևանում վարորդը ավտոմեքենայով վրաերթի է ենթարկել հետիոտնին. վերջինս ԲԿ-ում մահացել է. Shamshyan.com Երևանում բախվել են առանց համարանիշի մոպեդը և Hyundai Elantra-ն. մոպեդը կողաշրջվել է, վարորդը տեղափոխվել է հիվանդանոց. Shamshyan.com Շահումյան գյուղի սկզբնամասում այրվել է վագոն-տնակ Պանամայի քաղաքացի ներկայացած անձինք կեղծ թղթադրամներ պատրաստելու պատրվակով պահանջել են 1 միլիոն դոլար. ոստիկանություն (տեսանյութ) Արտաշատ քաղաքում տնակ է այրվել Վանեցյանը սպային պատվին ոչ հարիր հրահանգներ է ստացել Փաշինյանից. Ստեփան Դանիելյան Նիկո՛լ, ամենամեծ գեյ-ակտիվիստը դու ես ու քո թիմի մի մասը. Էդուարդ Շարմազանով Ծաղկի սրահում տղամարդը հուշանվեր թղթադրամ էր իրացրել (տեսանյութ) ՃՏՊ Իսակովի պողոտայում Հրդեհ Ներքին Չարբախ թաղամասում Երևանյան բնակարանում դի է հայտնաբերվել Չեմ զարմանա, որ ուղղակի բերեն չինովնիկներին, ասեն. Լցվե՝ք դատարան. Վիկտոր Սողոմոնյանը՝ ՍԴ-ի շուրջ ստեղծված վիճակի մասին. News.am Արթուր Ալեքսանյանը պարգևատրվեց ԱԱ-ի արծաթե մեդալով Գեղարքունիքի մարզում բախվել են KIA-ն, Mercedes-ն ու ВАЗ 21099-ը. կա տուժած (լուսանկարներ) Shamshyan.com ԱԱԾ-ն հայրենիքին անմնացորդ նվիրված սպաների դարբնոց է, Վանեցյանը լավագույններից է․ Արցախի ԱԱԽ քարտուղար Իսակովի պողոտայի մոտ 25-ամյա երիտասարդի են դանակահարել Աշոտ Ղուլյանն Ալեքսիս Օհանյանին հրավիրել է Արցախ Քանի որ Նիկոլը իր տեսակով «քցող» է, ապա այս դեպքում սեփական անհաջողությունը կոծկելու համար Վանեցյանին նշանակեց մեղավոր. Նարեկ Մանթաշյան Ըմբշամարտի ԱԱ. Արթուր Ալեքսանյանը վնասվածքի պատճառով չի մասնակցի եզրափակչին Արարատ Միրզոյանի հայտարարությունը դատարանի անկախությանը միջամտելու հերթական փորձ է. Արամ Օրբելյան Ոստիկանությունը՝ Ստյոպա Սաֆարյանի և Վլադիմիր Կարապետյանի միջև տեղի ունեցած ենթադրյալ զրույցի սքրինշոթի մասին Սեդրակ Քոչարյանին մինչ օրս թույլ չեն տալիս տեսակցել հորը Արամ MP3-ը, Սիլվա Հակոբյանը, Միհրան Ծառուկյանը, Էրիկը, Սոնա Շահգելդյանը, Էրիկը, DJ Smoke- ը՝ Նիկոլ Փաշինյանի 100 փաստում (տեսանյութ) Վանեցյանը, քաջ գիտակցելով ներկայիս վարչակարգի ոչ նախանձելի ապագան, ապահովագրում է իրեն և թողնում է դաշտը Ինչո՞ւ հրաժարական տվեց Արթուր Վանեցյանը, և ո՞վ է նրան փոխարինելու. 168.am Ինձ համար ամենասկզբից էլ պարզ էր, որ Վանեցյանի պես պրոֆեսիոնալը երկար չի կարողանա աշխատել. Արա Վարդանյան Սորոսականները հասան իրենց երազանքին. վաղուց էին երազում Վանեցյանից ազատվելու մասին. ծռերը նույնպես երջանիկ են. Կարեն Վրթանեսյան Իմ հրաժարականը թող լինի «Կանգ ա՛ռ»-ի սթափեցնող քայլ․ Արթուր Վանեցյան ԱԱԾ տնօրեն Արթուր Վանեցյանը մոտ օրերս կազատվի զբաղեցրած պաշտոնից. Նիկոլ Փաշինյան ՀՊՏՀ-ի ռեկտորի նախկին պաշտոնակատարի կատարած ապօրինությունները բացահայտվել են, հարուցվել է քրգործ. Ոստիկանություն (տեսանյութ) Շումախերը դուրս է գրվել հիվանդանոցից Կնոջը և հարևանին դանակահարելու կասկածանքով ձերբակալվել է 30-ամյա տղամարդ․ Քննչական կոմիտե ԵԱՏՄ Բարձրագույն խորհրդի նիստի նախապատրաստումը բնականոն ընթանում է. ՀՀ ԱԳՆ մամուլի խոսնակ ԱԺ նախագահի ելույթը ոչ այլ ինչ էր, քան ՍԴ-ն կառավարող քաղաքական ուժին ենթարկեցնելու գործընթացի հերթական դրսևորման մեջ օրենսդիր մարմնի ներգրավում․ Ռ․ Մելիքյան Հանրապետությունում ջերմաստիճանն առաջիկա օրերին կբարձրանա 1-2 աստիճանով. առանձին շրջաններում սպասվում է անձրև և ամպրոպ 3 խորհրդական, 6 օգնական, 7 վարչության պետ ու ոչ միայն. Արմեն Սարգսյանի աշխատակազմը Ռոբերտ Քոչարյանը պետք է անհապաղ ազատ արձակվի. կարծիքներ (տեսանյութ) Թուրք-սիրիական սահմանին տեղի ունեցած հարձակման հետևանքով սպանվել է 12 քաղաքացի Արարատ Միրզոյան ջան, քո ի՞նչ գործն է ՍԴ-ի մասին Նիկոլի պրիմիտիվ քարոզչական փուչիկները ԱԺ դահլիճ բաց թողնելը. Արմեն Աշոտյան «Վկայի տենդերը շահած» Պավել Անդերսոնը, համաձայն ՌԴ ՆԳՆ տվյալնների՝ գտնվում է հետախուզման մեջ և ունի ադրբեջանական ազգություն. Ա. Կոչուբաև Հոնդուրասցիների անհավատալի արկածները՝ Հայաստանում. վերջիններս հայից պահանջել էին 1 մլն դոլար. Shamshyan.com Քրեակատարողական տարբեր հիմնարկներից հայտնաբերվել է 22 բջջային հեռախոս «Մարտի 1»–երի աճուրդը. 7or.am Խոշոր ավտովթար Լոռու մարզում. 22-ամյա վարորդը Mercedes-ով 15 մետր բարձրությունից ընկել և կողաշրջված վիճակում հայտնվել է ձորում (լուսանկարներ). Shamshyan.com Աննա Հակոբյանի մասին դրական հոդվածներ չկան․ «Մեդիա պաշտպան» Առաջին ընթերցմամբ ընդունվեց երթևեկության խախտումները նկարելու և ոստիկանությանը փոխանցելու նախագիծը Ըմբիշ Կարապետ Չալյանն աշխարհի առաջնությունում մեկնարկեց հաղթանակով Մխիթարյանն իսկական պրոֆեսիոնալ է. Էդին Ջեկո Ուկրաինայում 12-ամյա աղջիկը երեխա է լույս աշխարհ բերել Անձրևանոց բռնող ունեցող ԱԺ նախագահի կնոջից որոշել են հետ չմնալ նաև պարոն Փաշինյանի ընտանիքի կին անդամները ևս՝ իրենց հետ ման տալով «շոր» բռնող կին թիկնապահի․ Գագիկ Համբարյան «Միանում եմ կոչ/խնդրանքին». Լևոն Քոչարյան Փաշինյանին ոչինչ չի մնում, քան զորքը մտցնել Ամուլսար, ջարդել ցուցարարներին և շահագործել հանքը. Արթուր Ղազինյան Եթե վաղը Ռոբերտ Քոչարյանն ազատ չարձակվի, կնշանակի, որ երկրի ռեպրեսիվ մեքենան միացված է․ Վահե Հովհաննիսյան ԵՊՀ մամուլի խոսնակը պարզաբանել է բուհի ղեկավարությանը դատի տալու մասին լուրերը