Երևան, 31.Հոկտեմբերի.2020, 00:00
Հայկական կողմը հարավային և հարավ-արևելյան ուղղություններում ունեցել է որոշակի առաջխաղացում Ես կույր եմ, բայց գործում եմ, իսկ միջազգային հանրությունը տեսնում է, բայց չի գործում. Արցախի ՄԻՊ (տեսանյութ) ՀՖՖ-ն պահանջում է ադրբեջանական «Ղարաբաղ» ակումբին հեռացնել եվրագավաթների խաղարկությունից Հակառակորդի հրետակոծության հետևանքով զոհվել է Հերհեր գյուղի 59-ամյա բնակիչ Ռուսաստանը Երեւանին կտրամադրի բոլոր անհրաժեշտ օժանդակությունները, եթե բախումները տեղափոխվեն անմիջապես Հայաստանի տարածք․ ՌԴ ԱԳՆ Հիմք ընդունելով Հայաստանի և Ռուսաստանի «Բարեկամության, համագործակցության և փոխադարձ աջակցության մասին» պայմանագիրը՝ Փաշինյանը դիմել է Պուտինին Յուրային զորքերի կողմից խոցվել են թշնամական 1 տանկ, 1 հետևակի մարտական մեքենա, 5 անօդաչու թռչող սարք և մեկ մեքենա՝ բեռնված զինամթերքով․ ՊԲ Ադրբեջանի ԶՈՒ-ն հրետակոծել է Սյունիքի մարզի Դավիթ Բեկ գյուղը Ադրբեջանն օրվա ընթացքում հարձակումներ է ձեռնարկել մի քանի ուղղություններով. մարտերը շարունակվում են Ադրբեջանի գնդակոծության հետևանքով Ակնաղբյուր գյուղում սպանվել է մեկ, վիրավոր է 6 քաղաքացիական անձ. Արցախի ՄԻՊ

Թուրքիայի՝ Ադրբեջանին տրվող անթաքույց պաշտպանությունը պայմանավորված է նաև Ադրբեջանի գլխավոր ռազմական հովանավորի դերի վերականգնման ցանկությամբ. Ռիչարդ Կիրակոսյան

Մարտական գործողությունների վերջին փուլը միտված է նոր ենթատեքստ տալ ղարաբաղյան հակամարտությանը և մի քանի կարևոր առումներով զգալիորեն տարբերվում է նախկինում եղած բախումներից:

Այս մասին Alternativ.am-ի հետ զրույցում ասաց քաղաքագետ, Տարածաշրջանային հետազոտությունների կենտրոնի ղեկավար Ռիչարդ Կիրակոսյանը:

«Նախ, Ադրբեջանի կողմից սանձազերծված այս վերջին հարձակումը մասշտաբային առումով շատ ավելի լուրջ էր՝ աչքի ընկնելով Լեռնային Ղարաբաղն ու Ադրբեջանը բաժանող «շփման գծի» ողջ երկայնքով արձանագրվող համակարգված հարձակումներով: Ի տարբերություն 2016-ի ապրիլյան մարտերի, որոնք 1994 թ.-ին հաստատված փխրուն հրադադարից ի վեր ամենալուրջ բախումներն էին, ներկայիս  բախումները նաև վտանգավոր են դրանց ինտենսիվության պատճառով: Առավել ստույգ, ներկայիս ուժեղացված ինտենսիվությունը բխում է Թուրքիայի անմիջական ռազմական միջամտությունից՝ աջակցելով  Ադրբեջանին և կռվելով նրա կողքին»,- նշեց քաղաքագետը:

Երկրորդ նկատառումը, որն առանձնացնում է Կիրակոսյան,ը արտաքին խաղացողներն ու գործոններն են: Վերջինիս դիտարկմամբ, չնայած իր տեղայնացված բնույթին և տեղում օտար տարրերի բացակայությանը՝ հանկարծակի թափ հավաքելու համար ԼՂ հակամարտությունը լուրջ ենթատեքստ ունի: Այն, ըստ Կիրակոսյանի, առանցք է հանդիսանում տարածաշրջանային ավելի մեծ ու հզոր դերակատարների՝ Ռուսաստանի, Թուրքիայի և Իրանի մրցակցային շահերի շատ ավելի լայն դիմակայության համար:

«Ռուսաստանի համար ԼՂ հակամարտությունն ինչպես Հայաստանի, այնպես էլ Ադրբեջանի վրա իր ուժն ու ազդեցությունը պահպանելու ամենաարդյունավետ լծակն է, մանավանդ այն դեպքում, երբ այժմ ՌԴ-ն է Հայաստանի և Ադրբեջանի զենքի առաջնային մատակարարը: Եվ որպես առանցքային արտաքին խաղացող՝ Ռուսաստանը դիտարկվում և ընդունվում է որպես հակամարտությունում օրինական շահագրգռվածություն ունեցող կողմ՝ գլխավորապես շնորհիվ իր դիվանագիտական ներգրավվածության և որպես ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահող երկիր՝ Ֆրանսիայի և ԱՄՆ-ի հետ միասին: Միևնույն ժամանակ, այս հակամարտությունը նաև մարտահրավեր է Ռուսաստանի համար, քանի որ այն միայն բացահայտել և խորացրել է Հայաստանի հետ իր «ռազմավարական գործընկերության» և անվտանգության դաշինքի թուլությունն ու իրեն հատուկ սահմանները:

Ավելի կոնկրետ, անգամ Ղարաբաղյան հակամարտությունից այն կողմ, հայկական տեսանկյունից դիտարկելով՝ մի քանի տարի հայ-ռուսական հարաբերություններում խորը ճգնաժամ է նկատվում՝ խորացնելով դժգոհությունը ոչ թե բուն հարաբերությունների հանդեպ, այլ հարաբերությունների անհավասար պայմանների՝ հիասթափություն առաջացնելով դաշինքի հանդեպ անհամաչափության և անհարգալից վերաբերմունքով, որը սաստկանում է Ռուսաստանի կողմից դավաճանական զգացմամբ», -նշեց Կիրակոսյանը՝ հավելելով, որ ոչ թե Ռուսաստանը, այլ Թուրքիան է ղարաբաղյան հակամարտության վերաբերյալ որդեգրել շատ ավելի ակտիվ և հաստատուն քաղաքական պատասխան:

«Ընդհանուր առմամբ, Հայաստանի կողմից սպառնալիքի ընկալման տեսանկյունից, Թուրքիան ավելի լուրջ գործոն է, քանի որ շատ ավելի ուժգնորեն է աջակցել Ադրբեջանին: Այդ կոնտեքստում, Թուրքիայի կողմից Ադրբեջանին տրվող ակնհայտ պաշտպանությունը Հայաստանում դիտվում է որպես «ապակայունացնող և քայքայիչ» դիրքորոշում: Իսկ Թուրքիայի՝ Ադրբեջանին տրվող անթաքույց պաշտպանությունը պայմանավորված է նաև Ադրբեջանի գլխավոր ռազմական հովանավորի դերի վերականգնման ցանկությամբ, ինչն այժմ վերապահվել է ՌԴ-ին և Իսրայելին: Ավելին, Թուրքիայի պատասխանը անհապաղ էր ու խիստ՝ կուրորեն հաստատելով իրադարձությունների ադրբեջանական տարբերակն անգամ շատ ավելի վաղ, քան իրավիճակի իրական պատկերը կորոշվեր»,- ասաց քաղաքագետը:

Կիրակոսյանի դիտարկմամբ, 2018թ.-ի ոչ բռնի «ժողովրդական իշխանության» հազվագյուտ հաղթանակից հետո Հայաստանն ընկալվում է որպես լիովին հարգված և օրինական ժողովրդավար երկիր, ինչը, սակայն, միայն ավելի է սրել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև առկա տարաձայնությունները:

Այդ տարաձայնությունն, ըստ մեր զրուցակցի, ակնհայտ է Ադրբեջանում գործող ռեժիմի պարագայում, որի քաղաքական լեգիտիմության հենքը ոչ թե ազատ և արդար ընտրություններն են, այլ ընտանեկան ավանդույթներն ու ժառանգականությունը, Ալիևների տոհմում ընդունված հորից որդի իշխանության փոխանցումը:  

«Ադրբեջանի սանձազերծած վերջին հարձակման հետաքրքիր և անհերքելի կողմն այն փաստն է, որ ժամանակակից Ադրբեջանի յուրաքանչյուր ղեկավար, ընդհուպ մինչև ներկայիս նախագահ Իլհամ Ալիևը, կա՛մ իշխանության է եկել, կա՛մ իշխանությունից հեռացել է բացառապես Ղարաբաղյան հարցի շուրջ ռազմաճակատում տեղի ունեցած իրադարձությունների պատճառով: Սա միայն ցույց է տալիս, որ ուժի գործադրումը և պատերազմի վերսկսումը ռիսկային է Ալիևների ընտանիքի համար: Այնուամենայնիվ, Ադրբեջանի ղեկավարության կողմից ռազմական ուժի կիրառումն ու ազգայնականության կոչը, թեև ժամանակավորապես շեղել են ներքին խնդիրներից, բայց հարմարավետ բնույթ են կրել, ինչը  ցույց տվեցին 2016-ի մարտերը:

Այսպիսով, չնայած տարիներ շարունակ դիվանագիտությանը հարելուն ու խաղաղ բանակցություններին ձգտելուն, Հայաստանն ու Արցախն այսօր միայնակ են՝ առանց խաղաղ գործընկերոջ և առանց Ադրբեջանի հետ անկեղծ կամ լուրջ բանակցությունների նկատելի հույսի: Օրվա հրամայականն է կենտրոնանալ «վերադարձ դեպի հիմքեր» դիվանագիտության վրա, որն ուղղված կլինի ոչ այնքան առարկայական խաղաղ բանակցություններին, այլ  առավելապես ուղղված կլինի ռազմական գործողությունների վերսկսման հետագա սրացումը կանխելուն, նաև ճնշում գործադրելուն Ադրբեջանի հանդեպ՝ որպես հակամարտության միակ կողմի, որը սպառնում է և քայքայում է ղարաբաղյան հակամարտության դիվանագիտական լուծումը»,- եզրափակեց Ռիչարդ Կիրակոսյանը:

Գոհար Մակարյան

 

Հայկական կողմը հարավային և հարավ-արևելյան ուղղություններում ունեցել է որոշակի առաջխաղացում Ստեփանակերտի երկնքում ոչնչացվել է հակառակորդի հերթական հարվածային անօդաչուն Բաքվում բողոքի ցույց է անցկացվում` «Ռուսները, հայերն ու իրանցիներն ադրբեջանցիների թշնամիներն են» վանկարկումներով (տեսանյութ) Թուրքիայում երկրաշարժի հետևանքով զոհերի թիվը հասել է 35-ի, վիրավորներինը ՝ ավելի քան 800-ի (տեսանյութ) Տղամարդը Մոսկվայի կենտրոնում հարձակվել է ոստիկանների վրա ԱԱՏՄ մասնագետները դիտարկումներ են անցկացրել արցախցիների կացության վայր ծառայող հաստատություններում Այսօր մի քանի անգամ հրետակոծվել է Մարտունի քաղաքը. Արծրուն Հովհաննիսյան Լիոնում կրակել են ուղղափառ եկեղեցու հոգևորականի վրա (տեսանյութ) Ես կույր եմ, բայց գործում եմ, իսկ միջազգային հանրությունը տեսնում է, բայց չի գործում. Արցախի ՄԻՊ (տեսանյութ) ՀՖՖ-ն պահանջում է ադրբեջանական «Ղարաբաղ» ակումբին հեռացնել եվրագավաթների խաղարկությունից Հռոմի Պապը Հայոց ցեղասպանության ժամանակ սպանված երկու քահանայի նահատակ է հայտարարել Կանադայի ԱԳ նախարարը Մնացականյանի հետ զրույցում կարևորել է վերիֆիկացիոն մեխանիզմների ներդրումը Լոնդոնում հայ համայնքը բողոքի ցույց է անցկացնում British Petroleum-ի գրասենյակի դիմաց (ուղիղ) Հենրիխ Մխիթարյանը միջազգային հանրությանն Արցախի անկախությունը ճանաչելու կոչ է հղել Ադրբեջանն ունի անձնակազմի 6947 կորուստ Զոհրաբ Մնացականյանն անդրադարձել է Ադրբեջանի կողմից ֆոսֆորային զինամթերք օգտագործելու փաստին Թուրքիան հայտարարել է ռադիոլոկացիոն գերժամանակակից համակարգերով ինքնաթիռների ձեռքբերման մասին Թշնամական օդուժի ջախջախմանը նպաստելու համար գնդապետ Արարատ Բալայանը արժանացել է «Արիության համար» մեդալի Հունական Սամոս կղզում երկրաշարժի պատճառով վեց ամիս ժամկետով արտակարգ ռեժիմ է սահմանվել Մահացել է աշխարհահռչակ դերասան Շոն Քոներին Մարտակերտցի կինը զույգ տղաներ է լույս աշխարհ բերել Երևանում (տեսանյութ) Ձերբակալվել է Թուրքիայի կողմից Ադրբեջան ուղարկված ահաբեկչական խմբավորման անդամ սիրիացի վարձկանը Հակառակորդի հրետակոծության հետևանքով զոհվել է Հերհեր գյուղի 59-ամյա բնակիչ «Զինվորի ու Բժշկի ձեռքերն այսպիսի տեսք ունեն»․ Արմեն Մուրադյան Օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի բեմը` քողարկող ցանցեր պատրաստելու վայր (լուսանկարներ) Ադրբեջանը «թքում է» միջազգային հանրության վրա. Դավիթ Բաբայանն՝ ադրբեջանական հայտարարությունների մասին Նոյեմբերի սկզբին օդի ջերմաստիճանը կնվազի «Հիվանդանոցում 10 օրից ավել ծայրահեղ ծանր վիճակում գտնվող զինվորին Մայրը գտավ․ 2 ժամ հետո տղան մահացավ». Շուշան Դանիելյան Ինչ օգնություն Ռուսաստանը կտրամադրի Հայաստանին. Զախարովան մեկնաբանել է Պուտինին ուղղված Փաշինյանի նամակը ԱՄՆ հետախուզությունը ՌԴ-ից, Իրանից եւ Չինաստանից հաքերներին մեղադրել է նախագահական ընտրություններին միջամտելու փորձի մեջ ՌԴ-ում ՀՀ դեսպանը՝ խորհրդակցությունների հարցով Փաշինյանի դիմումի մասին Վրաստանի ԿԸՀ. 12:00-ի դրությամբ ընտրություններում մասնակցության հայտը կազմել է 19,41 տոկոս «Միլանի» բոլոր վարակված ֆուտբոլիստները բուժվել են կորոնավիրուսից Ադրբեջանական պաշտոնական շրջանակները լծվել են զավեշտի հասնող պարզունակ հայտարարություններ տարածելու անհեռանկար գործին․ ՊՆ խոսնակը՝ թշնամու կողմից սպիտակ ֆոսֆորի կիրառման դեպքի մասին Հայաստանը փորձում է ներգրավվել մեզ շրջապատող երկրներին մարտական գործողություններում, սակայն, վստահ եմ , որ դա տեղի չի ունենա. Ադրբեջանի նախագահ Արտարժույթների փոխարժեքներն այսօր Թրամփը կրճատել է նախագահական ընտրություններում Բայդենի հետ տարբերությունը 8 կետով Ո՞ր պայմանագրի հիմքով է Փաշինյանն օգնության համար դիմել Պուտինին. Մարուքյանը մանրամասներ է ներկայացնում Առնվազն 4 զինվոր ռազմագերի է եղել նախքան սպանվելը. ՄԻՊ-ը՝ տարածված տեսանյութի մասին Զորահավաքի ենթակա անձի մոտ COVID-ի դրական պատասխանի դեպքում վերստուգվելու է թեստավորման իսկությունը. փոխնախարար Հաջիևին դեռ որակական և քանակական լուրջ անակնկալներ են սպասվում. Արծրուն Հովհաննիսյան Ռուսաստանում վերջին օրվա ընթացքում հայտնաբերվել է կորոնավիրուսով վարակման 18140 դեպք Ռուսաստանը Երեւանին կտրամադրի բոլոր անհրաժեշտ օժանդակությունները, եթե բախումները տեղափոխվեն անմիջապես Հայաստանի տարածք․ ՌԴ ԱԳՆ ԱՄՆ-ում կորոնավիրուսով վարակման դեպքերի թիվը գերազանցել է 9 միլիոնը Ինչպե՞ս պաշտպանվել սպիտակ ֆոսֆորից և ցույց տալ առաջին բուժօգնություն․ Արթուր Եղիազարյան Թուրքիայում հզոր երկրաշարժից հետո գրանցվել է ամենաուժեղ հետցնցումը «Ռմբակոծության տակ աշխատող բուժաշխատողներ». Աննա Նաղդալյանը լուսանկարներ է հրապարակել Մի քանի լայքին խաբնվելով՝ լեղապատառ գցում էին զինվորների նկարներն այդ էջերին, առանց իմանալու՝ էկրանից այն կողմ ո՞վ է նստած, կամ ո՞ւմ համար է աշխատում․ Կարեն Հովհաննիսյան Ավտովթար Աշտարակի աշտարակի կամրջի մոտ. 3–ամյա երեխա է մահացել Մեծ Բրիտանիան 1 մլն ֆունտ սթեռլինգ օգնություն կհատկացնի Արցախին «Թուրք-ադրբեջանական տանդեմի «տարածքներ խաղաղության դիմաց» բանաձևը մենք անընդունելի ենք համարել և նույն կարծիքին ենք այսօր»․ Շարմազանով Եվրամիությունը 400 հազար եվրո է հատկացրել ԼՂ բնակչությանն օգնելու համար Դատապարտյալները մեկնում են պատերազմ․ Hraparak.am Հայաստանում հաստատվել է կորոնավիրուսով վարակվելու 2381 նոր դեպք. մահացել է ռեկորդային թվով՝ 41 մարդ Քաղաք Շուշիում հակառակորդի հարվածների հետևանքով քաղաքացիական բնակչության շրջանում կան վիրավորներ․ Արցախի ՊԲ 50 թուրք իսլամիստներ «Ալլահ Աքբար» կոչերով ներխուժել են Վիեննայի Սբ. Անտոնիոս Պադովացու կաթոլիկ տաճար և սկանդալ սարքել «Էրդողանը չի լսում Թրամփին և հայհոյում է Մակրոնին, իսկ նրա պետության հետ ոչինչ չի պատահում». Վարդան Ոսկանյան ԱՄՆ Նյու Ջերսի նահանգի սենատը Արցախի անկախությունը ճանաչելու վերաբերյալ օրինագիծ է ներկայացրել «Բան չի փոխվել, ուղղակի յաթաղանի փոխարեն մի քիչ գերժամանակակից զենքեր են վերցրել»․ Աշոտ Ասատրյան Մահացել է դերասան Վասիլ Սարգսյանը Հիմք ընդունելով Հայաստանի և Ռուսաստանի «Բարեկամության, համագործակցության և փոխադարձ աջակցության մասին» պայմանագիրը՝ Փաշինյանը դիմել է Պուտինին Առավոտյան հրթիռակոծվել է Ստեփանակերտը. թիրախում դարձյալ քաղաքացիական ենթակառուցվածքներն են․ ԱՀ ԱԻՊԾ (լուսանկարներ) Յուրային զորքերի կողմից խոցվել են թշնամական 1 տանկ, 1 հետևակի մարտական մեքենա, 5 անօդաչու թռչող սարք և մեկ մեքենա՝ բեռնված զինամթերքով․ ՊԲ Մերոնք թողել են, որ ներթափանցեն, և թվով 300-400 հոգի՝ բոլորին ոչնչացրել են․ Վոլոդյա Ավետիսյան․ Lragir.am «Հրապարակ». Արգիշտի Քյարամյանը ԱԱԾ համազգեստով, գնդապետի ուսադիրներով «գործուղվել» է Արցախ. նրան տեսել են Արցախի նախագահի կողքին Ժնեւում Բաքվի եւ Երեւանի ներկայացուցիչները պայմանավորվել են չթիրախավորել խաղաղ բնակչությանն ու ոչ ռազմական օբյեկտները «Ժողովուրդ». Օդն ամբողջությամբ կփակենք. շուտով կլսեք մեր բանակի հաղթանակի մասին. Ռազմիկ Պետրոսյան Թուրքիայում եւ Հունաստանում երկրաշարժի զոհ է դարձել առնվազն 22 մարդ «Հրապարակ». ԲՀԿ-ն կռվում է մի քանի ճակատով. պատգամավորները «հրատապ» այցով մեկնել են Մոսկվա «Ժողովուրդ». Սիլվիո Մագիլանոյին կհաջողվի՞ հասնել Իտալիայի կողմից Արցախի անկախության ճանաչմանը ՄԻՊ-ը հաստատում է Ադրբեջանի կողմից ֆոսֆոր պարունակող զենքի օգտագործման փաստը Բերձորի հիվանդանոցը ռազմական նպատակներով օգտագործելու մասին Ադրբեջանի պնդումները կեղծ են. Արցախի ՄԻՊ Վրաերթ Նոր Արեշի փողոցում ԼՂ-ում իրավիճակը շարունակում է չափազանց մտահոգիչ մնալ. Ջասթին Թրյուդո «Այսօր մենք ունենք նահանջ, բայց ոչ պարտություն». Սենոր Հասրաթյան Օ’Բրայենն անդրադարձել է Լեռնային Ղարաբաղի պատերազմում Թուրքիայի կողմից վարձկանների ներգրավմանը Արցախում ոչնչացվել են պրոթուրքական խմբավորման հրամանատարները. Wargonzo ԱՄՆ-ն առաջարկում է ԼՂ-ում տեղակայել սկանդինավյան երկրների խաղաղապահներին Հայաստանի ու Արցախի ՄԻՊ-երն Արցախ այցի համատեղ հրավերներ են ուղարկել միջազգային կազմակերպություններին եւ դեսպաններին Ադրբեջանի կողմից ֆոսֆորային ռումբերի հնարավոր կիրառումն ուսումնասիրության մեջ է. Արծրուն Հովհաննիսյան