Երևան, 30.Հոկտեմբերի.2020, 00:00
Հարավային հատվածում մեր ԶՈՒ-ին հաջողվել է որոշակի դիրքերի բարելավում իրականացնել Ժնևում հոկտեմբերի 30-ին կկայանա Զոհրաբ Մնացականյանի և ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահների հանդիպումը Պուտինը ԼՂ հակամարտության կարգավորման առաջին փուլում կարևորում է ռազմական գործողությունների դադարեցումը ՊԲ-ն հրապարակել է նահատակված ևս 47 զինծառայողի անուն Ռազմական ավիացիա է կիրառվել Ասկերան, Մարտակերտ եւ Մարտունի քաղաքներում. Արցախի ԱԻՊԾ Լեռնային Ղարաբաղում հակամարտությունը հեշտ լուծում չունի. Վլադիմիր Պուտին Հայկական կողմին են փոխանցվել 30 զոհված հայ զինծառայողների մարմինները․ Շուշան Ստեփանյան Մնացականյան-Բայրամով հանդիպումը մեկ օրով հետաձգվել է Ստեփանակերտ, Շուշի և Մարտակերտ քաղաքներն այս պահին հրթիռակոծության են ենթարկվում․ ԱՀ ՊԲ ՊԲ-ն հրապարակել է նահատակված ևս 51 զինծառայողի անուն

Հայաստանի սոցիալական թվերը․ թվեր, որոնք կապված չեն միմյանց հետ. Արա Գալոյան

«Պոլիտէկոնոմիա» հետազոտական ինստիտուտի տնտեսական մեկնաբան Արա Գալոյանը հոդված է հրապարակել politeconomy.org կայքում: Հոդվածը ներկայացնում ենք ամբողջությամբ:

«Համարյա առանց վերլուծության ու մեկնաբանությունների առաջարկում եմ դիտարկել Հայաստանի սոցիալական պատկերը ներկայացնող ոլորտների որոշ թվեր: Պարզապես հարկավոր է ուշադրություն դարձնել, որ այդ թվերը որոշակի իմաստով պիտի որ կապված լինեին միմյանց հետ: Մի դեպքում դրանցից մեկի աճը տրամաբանորեն պիտի աճ ապահովեր մյուսի համար: Օրինակ, իրավախախտումների պարագային հասկանալի է, որ հանցագործությունների աճը պիտի հանգեցնի դատական պատասխանատվության ենթարկվածների թվաքանակի աճին: Կամ, ասենք, դպրոցականների քանակական աճը պիտի ենթադրեր դպրոցների քանակի ու ուսուցիչների թվաքանակի աճ: Մյուս դեպքում` պիտի հակառակ ազդեցություն ունենար: Բայց սա՝ տրամաբանորեն: Մեր իրականությունը մի փոքր այլ է: Դիտարկենք Հայաստանի սոցիալական թվերը: Դիտարկենք ու փորձենք հասկանալ, թե ինչպես է դա հնարավոր:

Ընտանեկան նպաստ

2017թ․ մեր երկրում ընտանեկան և սոցիալական նպաստ ստանում էր 100 հազար 288 ընտանիք (նրանց 75.1 տոկոսը ընտանեկան նպաստ էր ստանում): Մեկ ընտանեկան նպաստի միջին չափը 31 հազար 500 դրամ էր:

2018թ․ ընտանեկան և սոցիալական նպաստ ստացող ընտանիքների թիվը պակաս էր՝ 92 հազար 564 (նրանց 73 տոկոսն էր ընտանեկան նպաստ ստանում): Մեկ ընտանեկան նպաստի միջին չափը չէր փոխվել՝ 31 հազար 500 դրամ:

2019թ․ ընտանեկան և սոցիալական նպաստ ստացող ընտանիքների թիվը ավելի պակաս էր՝ 86 հազար 197 (նրանց 71.2 տոկոսն էր ընտանեկան նպաստ ստանում): Մեկ ընտանեկան նպաստի միջին չափը դարձյալ չէր փոխվել՝ 31 հազար 500 դրամ:

Կենսաթոշակ

2017թ․ կենսաթոշակառուների թվաքանակը 458 հազար 194 մարդ էր: Նրանցից 455 հազար 609-ը աշխատանքային թոշակառուներ էին: Զինծառայության հետ կապված թոշակ ստանում էր 1 984 մարդ, այլ օրենքներով սահմանված կենսաթոշակառուների թիվը 601 էր: Միջին կենսաթոշակի չափը 40 հազար 633.4 դրամ էր:

2018թ․ կենսաթոշակառուների թվաքանակը 463 հազար 72 մարդ էր: Նրանցից 460 հազար 548-ն աշխատանքային թոշակառուներ էին: Զինծառայության հետ կապված թոշակ ստանում էր 1 866 մարդ, այլ օրենքներով սահմանված կենսաթոշակառուների թիվը 601 էր: Միջին կենսաթոշակի չափը 40 հազար 477.9 դրամ էր:

2019թ․ կենսաթոշակառուների թվաքանակը 466 հազար 580 մարդ էր: Նրանցից 464 հազար 110-ը աշխատանքային թոշակառուներ էին: Զինծառայության հետ կապված թոշակ ստանում էր 1 779 մարդ, այլ օրենքներով սահմանված կենսաթոշակառուների թիվը 691 էր: Միջին կենսաթոշակի չափը 40 հազար 424 դրամ էր:

Հանրակրթություն

2017թ․ դպրոցների քանակը 1421 էր, 2018-ին՝ 1409, իսկ 2019-ին՝ 1400:

2017/18 ուս տարում աշակերտների թվաքանակը 369 հազար 772 էր: 2018/19 ուստարում՝ 382 հազար 378, իսկ 2019/20 ուստարում՝ 390 հազար 511 աշակերտ:

Բայց աշակերտների թվաքանակի աճին հակառակ՝ միայն դպրոցների քանակը չէ, որ պակասում էր: 2017/18 ուս տարում ուսուցիչների թվաքանակը 38 հազար 270 էր, 2018/19 ուստարում՝ 31 հազար 371, իսկ 2019/20 ուստարում՝ 31 հազար 18:

Իրավախախտումներ և դատական պատասխանատվություն

Հանցագործությունների քանակը տարեց տարի աճում է՝ 2016-ին արձանագրվել է 18 հազար 764 հանցագործություն, 2017-ին՝ 20 հազար 284, 2018-ին՝ 24 հազար 678, իսկ 2019-ին՝ 26 հազար 850:

Դրան հակռակ է դատական պատասխանատվության ենթարկվածների (դատապարտվածների) թվաքանակի փոփոխությունը՝ նրանց քանակը պակասում է: 2017-ին դատապարտվել է 2 410 մարդ, 2018-ին՝ 1 963, իսկ 2019թ․՝ 1 556 մարդ:

Համարյա մեկնաբանություն

Մեր երկրի սոցիալական վիճակը նկարագրող թվերի ուսումնասիրությունը հակասական տրամադրություններ ու վերաբերմունք է ծնում: Օրինակ, կարող ես ուրախանալ, որ 2019թ․ ՀՀ պետբյուջեի օգտին «կատարողական վարույթներով» վերականգնվել է մոտ 10.9 մլրդ դրամ գումար: Դժվար է ասել, թե ինչ զգացում կունենա սյունյակի մյուս տողը ընթերցողը, ուր գրված է՝ չի վերականգնվել համարյա կրկնակին՝ 20 մլրդ-ից ավելի գումար: Բայց այս մասին միայն պաշտոնական (ու մասնագիտական) հաշվետվություններում է նշվում: Պաշտոնական լրատվությունը խրոխտ ու հպարտ միայն նշում է, որ մոտ 31 մլրդ դրամի վերականգման որոշում է կայացվել: Թե հետո այդ որոշումն ինչպես է իրականացվել կամ հնարավո՞ր էր իրականացնել, թե՞ ոչ, բոլորովին այլ խնդիր է»:

ԱՄՆ-ն արտաքին կողմերին կոչ է արել զերծ մնալ ԼՂ հակամարտությանը միջամտելուց. Ռոբերտ Օ'Բրայան Շուշին թշնամու ճիրաններից փրկելու նպատակով շատերն արդեն Արցախ են շտապում՝ մեծ ու փոքր ջոկատներով. Վահրամ Պողոսյան ԱՀ նախագահի մամուլի խոսնակը հերքում է Բարդայի ուղղությամբ կասետային ռումբ կիրառելու մասին հրապարակումները Այսօր Ստեփանակերտին հասցված հարվածներից վիրավորվել է 2 քաղաքացի. Արցախի ՄԻՊ (լուսանկարներ) Սուրեն Բարսեղյանին կշնորհվի «Արցախի հերոս» բարձրագույն կոչում. Արայիկ Գալստյանին և Անդրանիկ Մկրտչյանին` «Մարտական խաչ» առաջին աստիճանի շքանշաններ. ԱՀ նախագահ (լուսանկար) Ինչո՞ւ է հետաձգվել Զոհրաբ Մնացականյան-Ջեյհուն Բայրամով հանդիպումը Հայ-ադրբեջանական սահմանին իրավիճակը հանգիստ է. Արծրուն Հովհաննիսյան Իսրայելում ՀՀ դեսպանը շարունակում է մնալ Երևանում. Աննա Նաղդալյան Ադրբեջանի տնտեսությունը կանգնած է նավթի գնանկմամբ պայմանավորված հերթական ճգնաժամի շեմին Մարտունու և Ասկերանի գյուղերում դիվերսիոն խմբերի դեմ մարտական գործողությունները շարունակվում են. Արծրուն Հովհաննիսյան Մինչև ե՞րբ ենք աչք փակելու թուրքական էքսպանսիոնիզմի վրա. Վալերի Բուայե Հարավային հատվածում մեր ԶՈՒ-ին հաջողվել է որոշակի դիրքերի բարելավում իրականացնել Ժնևում հոկտեմբերի 30-ին կկայանա Զոհրաբ Մնացականյանի և ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահների հանդիպումը Թել Ավիվում հայերն ակցիա են անցկացնում՝ բողոք արտահայտելով Իսրայելի կողմից Ադրբեջանին զենք վաճառելու դեմ (լուսանկարներ) ԵԽ կուսակցությունները կոչ են անում միջազգային վերահսկողություն սահմանել ԼՂ-ում հրադադարի պահպանման համար Լարված իրավիճակ Բավրայի անցակետում. Թուրքիայից հայրենիք վերադարձող ընտանիքներից պահանջում են մաքսազերծել իրենց հագուստը. Shamshyan.com ՀՀ ՄԻՊ-ն իրականացնում է ադրբեջանական ԶՈՒ-ի վայրագությունների ու անմարդկային վերաբերմունքի մեթոդների համեմատական ուսումնասիրություն Հակառակորդի կողմից Հրազդանի ՋԷԿ-ի թիրախավորման վերաբերյալ տեղեկատվությունը կեղծ է. ՀՀ ԱԱԾ Մասիսում փլուզվել է մեկհարկանի շինության տանիքը․ կան տուժածներ․ ԱԻՆ ԱՄՆ դեսպանատունն իր քաղաքացիներին կոչ է անում զգուշություն ցուցաբերել Հայաստանում ճանապարհորդելիս Իլհամ Ալիևն իր կեղծ պնդումներով փորձել է ապակողմնորոշել Իրանի նախագահի հատուկ բանագնացին Թշնամին Շուշիից առավելագույնը 5 կիլոմետր է հեռու. Արայիկ Հարությունյան Պուտինը ԼՂ հակամարտության կարգավորման առաջին փուլում կարևորում է ռազմական գործողությունների դադարեցումը Երևանն ունի անհերքելի ապացույցներ, որ Թուրքիան Սիրիայից ու Լիբիայից զինյալներ է ուղարկում ԼՂ. ԱԳ նախարար ՀՀ ԱԳՆ ղեկավարը գնահատել է Իրանի միջնորդության հնարավորությունը Ղարաբաղում Հայաստանը շարունակում է Ղարաբաղի հարցով սերտ խորհրդակցությունները ՀԱՊԿ-ի հետ. Զոհրաբ Մնացականյան Իրանը ՀՕՊ համակարգեր է տեղակայել երկրի հյուսիս-արևմտյան սահմաններին Իրավապահները հայտնաբերել են Արցախից Հայաստան ապօրինի զենք-զինամթերք տեղափոխելու 14 դեպք Հերոսական արարումները ճակատային գծի բոլոր ուղղություններում շարունակվում են. ՊԲ Էրդողանն ու Ալիեւը քննարկել են Ղարաբաղի հարցը ՄԻԵԴ-ը Ադրբեջանից պահանջել է մինչեւ նոյեմբերի 3-ը տեղեկություն տրամադրել 5 հայ ռազմագերիների վերաբերյալ. իրավապաշտպան ՊԲ-ն հրապարակել է նահատակված ևս 47 զինծառայողի անուն Սա չափազանց կարևոր է զոհվածների ընտանիքների համար. ԿԽՄԿ-ն՝ զինվորների աճյունների արտահանձնման մասին Ռուսաստանը խորը մտահոգված է ԼՂ հակամարտության գոտում օտարերկրացի վարձկանների շարունակական ներգրավմամբ. Զախարովա Ռազմական ավիացիա է կիրառվել Ասկերան, Մարտակերտ եւ Մարտունի քաղաքներում. Արցախի ԱԻՊԾ Արցախից Հայաստան ապօրինի զենք-զինամթերք տեղափոխելու համար մեղադրանք է առաջադրվել երեք անձի Թուրքիան անկողմնակալ դերակատար չէ ԼՂ հակամարտության համատեքստում. Զոհրաբ Մնացականյան Իսրայելի կառավարությունն անուղղակիորեն աջակցում է Թուրքիայի և Ադրբեջանի ահաբեկչական գործողություններին՝ ընդդեմ Արցախի. փորձագետ (տեսանյութ) Կարելի է ձևակերպել Երևան-Մոսկվա-Թեհրան ռազմական դաշինք՝ դրան գումարելով հակաահաբեկչական պայքարը. իրանագետ (տեսանյութ) Լեռնային Ղարաբաղում հակամարտությունը հեշտ լուծում չունի. Վլադիմիր Պուտին Իսպանիայի Կոնգրեսի պատգամավորը երկրի կառավարությանը հորդորել է ձեռնպահ մնալ Ադրբեջանին զենք վաճառելուց Բելգիայի խորհրադարանի պատգամավորը Ղարաբաղում հայտնվել է գնդակոծության տակ. ТАСС Ռոբերտ Քոչարյանին վերադարձվել է անձնագիրը Ես Լևոն Մնացականյանի հետ հարավում ղեկավարում եմ մարտերը. Արթուր Աղաբեկյան. Armlur.am Իրանին միայն պակասում էր, որ իրենց հրամաններ տա թուրքական սուլթանը․ Եվգենի Սատանովսկի Վրաստանի կառավարությունը կվճարի բնակիչների ձմեռային կոմունալ ծախսերը Ադրբեջանի զինուժը կրակ է բացել ռուսական սահմանապահ ուղեկալի ուղղությամբ. WarGonzo Լուկաշենկոն մարզերում իրեն նոր օգնականներ է նշանակել ու խնդիր դրել ապահովել հասարակական կարգ ու կանոն Ուրուգվայի նախկին նախագահները համերաշխություն են հայտնել հայ ժողովրդին Պատերազմի սկզբում Ադրբեջան-Թուրքիա կոալիցիան Թուրքիայի օրը Շուշիում նշելու ծրագիր է ունեցել. Դեմոյան Նրանց նպատակն Արցախում հայերի էթնիկ զտումն է. Նիկոլ Փաշինյան Ֆրանսիայում տեղի է ունեցել 1 օրվա ընթացքում երկրորդ հարձակումը Արցախյան մարտերում ոչնչացված 25 վարձկանների դիերն ուղարկվել են Սիրիա. SOHR Բայդենը հայտարարել է, որ իր հաղթանակի դեպքում ԱՄՆ-ն առաջատար դեր կկատարի ԼՂ հակամարտության կարգավորման գործում Գերագույն հոգևոր խորհուրդը հանդես է եկել հայտարարությամբ Ստեփանակերտում կրկին միացել է օդային տագնապ ազդանշանը. լսվում են պայթյուններ Զոհրաբ Մնացականյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Ժոզեպ Բորելի հետ ՀՀ ԶՈւ երկու Սու-25 ինքնաթիռի ոչնչացման մասին ադրբեջանական կողմի հայտարարությունը ապատեղեկատվություն է․ Շուշան Ստեփանյան Աշխարհում ոսկու պահանջարկն ընկել Է 2009 թվականից ի վեր մինչեւ նվազագույնը՝ կորոնավիրուսի համավարակի պատճառով Թուրքիայի կողմից կոնֆլիկտում ներգրավվելու փորձը արհամարհանք է Մինսկի խմբի ֆորմատի նկատմամբ. թուրքագետ Հայկական կողմին են փոխանցվել 30 զոհված հայ զինծառայողների մարմինները․ Շուշան Ստեփանյան Ռուսաստանում մեկ օրում հայտնաբերվել է կորոնավիրուսով վարակման 17 717 դեպք Շուշիի հրթիռակոծման հետևանքով կան տուժածներ (լուսանկարներ) Նիցցայում անհայտ անձը եկեղեցու մոտ դանակով հարձակվել է մարդկանց վրա. կա 3 զոհ, որից մեկին գլխատել են «Հավանաբար, սա այս պատերազմի ընթացքում Ստեփանակերտում ամենաագրեսիվ օրն է». Արցախի ՄԻՊ Գագիկ Խաչատրյանը գրավի դիմաց ազատ արձակվեց Ադրբեջանի՝ մարդկության դեմ ոճիրների և էթնիկ զտումների քաղաքականությունը դատապարտված է ձախողման և շարունակելու է հանդիպել Արցախի ժողովրդի վճռական դիմադրությանը․ ՀՀ ԱԳՆ Արցախի ՊԲ-ը ներկայացրել է Ադրբեջանի քաղաքներում տեղակայված լեգիտիմ ռազմական նշանակետերի ցանկը Մնացականյան-Բայրամով հանդիպումը մեկ օրով հետաձգվել է Հակառակորդի կորուստների վերաբերյալ վերջին տվյալներով խոցվել է ևս 3 ԱԹՍ, 14 զրահատեխնիկա, կա 105 զոհ. ԱՀ ՊԲ Մարտակերտ քաղաքի վրա թշնամին կիրառել է ռազմական ավիացիա․ կան ավերածություններ․ ԱՀ ԱԻՊԾ (լուսանկարներ) Ադրբեջանական զինուժը շարունակում է թիրախավորել Արցախի խաղաղ բնակավայրերը (լուսանկարներ) Վարչապետից որեւէ արձագանք չենք ստացել. Մարուքյան (տեսանյութ) «Երկնքից իջեք երկիր և ապրեք իրական պատերազմի օրենքներով»․ Սենոր Հասրաթյան Վրաստանում ավելի քան 50 կուսակցություններ կմասնակցեն խորհրդարանական ընտրություններին Մինչև ե՞րբ մենք պետք է փակենք մեր աչքերը թուրքական էքսպանզիոնիզմի վրա. ինչո՞ւ սանկցիաներ չենք կիրառում Թուրքիայի նկատմամբ». Վալերի Բուայե ԱԹՍ-ի արկն ընկել է գնդերեց Դավիթ սարկավագի մեքենայի վրա, բայց չի պայթել (լուսանկարներ) Ֆրեզնոյում խաղաղ ցույցի ընթացքում հայերը ենթարկվել են հարձակման․ 2 հայ դանակահարվել է․ Սփյուռքի հանձնակատարի գրասենյակ (տեսանյութ) Վերջին շրջանում «Բայրաքթար»-ների խոցումը բավականին հուսադրող ազդանշաններ է փոխանցում. Տիգրան Աբրահամյան Ստեփանակերտ, Շուշի և Մարտակերտ քաղաքներն այս պահին հրթիռակոծության են ենթարկվում․ ԱՀ ՊԲ