Երևան, 05.Օգոստոսի.2020, 00:00
Լիբանանում հայ խաղաղապահները հեռու են պայթյունի վայրից. նրանց կյանքին վտանգ չի սպառնում Բեյրութում տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով զոհված հայերի թիվը հասել է 6-ի 288 վարակման և 2 մահվան դեպք. Հայաստանում կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը հասավ 39586-ի Բեյրութում տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով 3 հայ է զոհվել Բեյրութում պայթյունի հետևանքով հայ երիտասարդ բուժքույր է զոհվել Յուրի Խաչատուրովի պաշտպանը պատրաստվում է բացարկի միջնորդություն ներկայացնել դատարանին Արմեն Սարգսյանը Սահմանադրական դատարանի դատավորի թեկնածու է առաջադրել Դատարանը հետաձգեց Ռոբերտ Քոչարյանի և Արմեն Գևորգյանի գույքի վրա դրված կալանքը վերացնելու միջնորդության լուծումը Դատարանը շարունակում է սահմանադրական կարգի ենթադրյալ տապալման գործով քննությունը (ուղիղ) Եվս 196 նոր վարակակիր Հայաստանում․ մահվան դեպքերի թիվը հասավ 768-ի

Հայկական ընտրություն. միասնական նա՞վ, թե՞ միասնական բանտ. Վահե Հովհաննիսյան

«Այլընտրանքային նախագծեր խումբ» նախաձեռնության անդամ Վահե Հովհաննիսյանը գրել է․

Համավարակը և դրանով պայմանավորված տնտեսական-սոցիալական՝ բոլորովին նոր իրականությունը պարտադրում են ընտրություն:

Վերջը չերևացող վարակ, հազարավոր ընտանիքներում ողբերգություններ, մահեր, հարյուր հազարավոր գործազուրկներ, հազարներով սնանկացող բիզնեսներ։ Ուրիշ էլ ի՞նչ պետք է լիներ, որ մեզ կստիպեր՝ մի պահ կանգ առնել և ընտրել մեր հետագա ընթացքը։ Նոր իրականությունն ընտրության մեծ հնարավորություն մեզ չի տալիս։ Միևնույն է՝ այլևս ոչինչ հեշտությամբ չի լինելու. մենք չորս կողմից փակ ենք։ Ընտրությունը պետք է վերաբերի երկրի ներսի մթնոլորտին և կառավարման որակին։ Եթե ավելի ընդհանրական և պատկերավոր ներկայացնենք, ապա ընտրության տարբերակներն այս սուղ պայմաններում երկուսն են՝ միասնական նավ կամ միասնական բանտ։ Երկուսն էլ փակ համակարգեր են, երկուսն էլ՝ զգալի ռիսկերով, անորոշություններով, բայց մթնոլորտի և վերջնարդյունքի առումով դրանք արմատապես տարբեր են։

Միասնական նավ

Համաշխարհային ճգնաժամի փուլում, չորս կողմից փակ լինելու պայմաններում երկիրը միասնական նավի վերափոխելու կոնցեպցիայի  հիմքում ընկած է, նախ, կարևորագույն իրողության ընկալումը. աշխարհը փակ է,  յուրաքանչյուրը զբաղված է իր խնդիրներով, և Հայաստանի միակ հույսն իր ներքին ռեսուրսներն են՝ նյութական, մարդկային, ինտելեկտուալ, գործարար, նորարարական և այլն։ Երկրորդ քայլով պետք է ձևավորվեն մեխանիզմները, որոնցով հնարավոր կլինի մոբիլիզացնել ողջ ներքին պոտենցիալը և ուղղել այն գործնական խնդիրների լուծմանը։

Միասնական նավի առանցքը, իհարկե, նավի ներսում տիրող մթնոլորտն է։ Իշխանության ջանքերը պետք է ուղղվեին նախ և առաջ երկրի ներսում համերաշխության և աշխատանքի մթնոլորտ ստեղծելուն։ Մեր իրականությունն այս պահին իսկապես շատ նման է անափ օվկիանոսում հայտնված նավի. մոտակա ափ չկա, տեսանելի ապագայում չի սպասվում,  նավի բոլոր ռեսուրսները սահմանափակ են, հիվանդությանը ու քաղցին, կարող է ամեն վայրկյան գումարվել արտաքին «փոթորիկը»։ Նման պայմաններում նավաբեկությունից խուսափելու պայմաններն են. նավի հստակ կառավարելիությունը, ներքին համերաշխությունը, յուրաքանչյուրի ջանքի և կարողության մեկտեղումը։ Նվազագույնը փետրվար ամսից իշխանությունն այս ընտրությունը պետք է առաջարկեր հասարակությանը։ Եթե սա արված լիներ, մենք կունենայինք լրիվ այլ իրականություն՝ բոլոր խնդիրներով հանդերձ։ Տապալվել է հենց այս ընտրությունը։ Տապալվել է իրական, ընթացիկ կյանքի ընտրությունը, և հիմա խոսել 2018-ի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներից, անլուրջ է։
Հայաստանում այսօր բոլոր երեք կետերով տապալում է. «նավապետին» չեն լսում, նրա խոսքն արժեզրկված է, նա քարոզում է ագրեսիա և պառակտում, չի լսում որևէ գրագետ առաջարկություն, չի մոբիլիզացնում ռեսուրսները։

 
 

Միասնական բանտ

Ընտրության մյուս տարբերակը «միասնական բանտն» է։ Աշխարհը պատերազմական իրավիճակում է։ Տարբեր պետություններ ունեն տարբեր լրջության պետական կառույցներ, պետականության աստիճան, տարբեր ռեսուրսներ։ Այս ամենի հիման վրա յուրաքանչյուրը կազմակերպում է ճգնաժամի փուլում իր պետության կենսագործունեությունը։

Հայաստանի իշխանություններն ընտրեցին «միասնական բանտի» տարբերակը։ Սա ունի կառավարման իր որոշակի առանձնահատկությունները և մթնոլորտը։

Արտակարգ դրության պայմաններում ընդունված մի շարք օրենքները, այս շաբաթներում հարուցվող քրեական գործերը, մարդկանց գույքի վրա կալանքի զանգվածային կիրառումը, սեփականության խլմանն ուղղված քայլերը, դատարանների բեսպրեդելը, և վերջապես՝ վարչապետի կողմից իր պատկերացումների, տեսլականի հրապարակային ներկայացումը, բոլոր առաջարկների արհամարհումը վկայում են իշխանությունների ընտրության մասին՝ Հայաստանը վերածել, պայմանականորեն ասած, միասնական բանտի։

Ուզում եմ շեշտել մի կարևոր բան. այս նոր համապետական բանտում  կալանավորի կարգավիճակում են ոչ թե նրանք, ովքեր անազատության մեջ են, կամ ում վրա քրեական գործեր են բացում, կալանքներ դնում, այլ՝ մենք բոլորս՝ Հայաստանի բոլոր քաղաքացիները, առանց բացառության, այդ թվում՝ կառավարողները՝ «բանտի ադմինիստրացիան»։

Միայն ուժայինների վրա հենված պետության պարագայում մենք չենք կարողանալու դիմակայել մարտահրավերներին։ Ապացույցը համավարակի դեմ պայքարն է։ Նրանք, ում ձեռքերում են լծակները, տապալեցին գործը։ Գինը՝ մեծ թվով հիվանդներ, մահեր, ողբերգություններ, գերլարված պայմաններում աշխատող բժշկական համակարգ։ Բանտի կոնցեպցիան ենթադրում է խոշոր տապալումներ սոցիալական ոլորտում, տնտեսության մեջ, քրեածին իրավիճակի զսպման համակարգում, արտաքին հարաբերություններում, այլ տիպի բարքեր, արժեքներ՝ այն, ինչին մենք առնչվում ենք հիմա, և առնչվելու ենք առաջիկայում շատ ավելի սուր։

Սրան զուգահեռ՝ բանտապետը կորցնում է իր հեղինակությունը։ Հենց այդ պատճառով՝ հրապարակային հարձակման է ենթարկում իր կիսահակառակորդներին՝ ցույց տալու, որ կա՛մ, որ ուժե՛ղ եմ։

Կարճաժամկետ փուլում իրավապահներով, դատարաններով, հրոսակներով կարելի է վախի և պսևդոկառավարելիության մթնոլորտ ստեղծել։ Բայց դա ամեն վայրկյան մոտեցնում է համակարգի փլուզումը։ Համաշխարհային պատմության մեջ բազմաթիվ են բանտերում, բանտ-պետություններում բունտերի, զանգվածային ընդվզումների, անկառավարելի վիճակների դեպքերը՝ հետագա դրամատիկ զարգացումներով։ Միասնական բանտի գաղափարախոսները և կամակատար օժանդակողները սա պետք է շատ լավ հասկանան։

«Բանտի ադմինիստրացիայի» երեկվա արտագնա խնջույքը դիտարժան էր։  Ցուցադրաբար անել այն, ինչը դու ժողովրդին կոչ ես անում՝ չանել, խախտել բոլոր այն նորմերը, ինչի համար դու պատժում ես ժողովրդին։ Ինչքան պետք է կտրված լինել իրականությունից՝ այդ լուսանկարներն անձամբ տարածելու համար։

Մեզ պարտադրում են բանտ, որտեղ չկա ոչ օրենք, ոչ հեղինակություն։ Ադմինիստրացիան ինքը խախտում է բոլոր օրենքները։ Իրենք իրենց անսահմանափակ, ցանկացած պահի տեստավորվում են, իսկ ժողովրդի համար տեստ չկա, իրենք ցանկացած պահի, երբ մտքներով անցնում է,  ինքնամեկուսանում են պետական ամառանոցներում, իրենք ընդունում են օրենք՝ դիմակ չկրելը պատժելու մասին, և հենց իրենք այդ կանոնը ցուցադրաբար չեն պահում։ Առավոտյան խոսել երկրում առաջիկայում հնարավոր հազարավոր մահերի մասին, իսկ երեկոյան խնջույք անել՝ բոլոր նորմերը խախտելո՞վ։ Բանտում այս պահին չկա հեղինակություն, որի խոսքը կլսեն, որի հորդորով կփրկվեն։ Երկու տարի բոլոր պոտենցիալ հեղինակություններին համառորեն վարկաբեկելուց հետո այսպես էլ պիտի լիներ։
Ուրեմն խնդիրը հետևյալն է՝ բնական ընտրությամբ, պայքարի, կամային և ինտելեկտուալ հատկանիշներով ձեռք բերել լիդեր (լիդերներ),  հեղինակություն (հեղինակություններ) և ինքնակազմակերպման ճանապարհով փրկվել աղետից։
                         
Լավատեսության աղբյուրը

Լավ հասկանալով, որ իրավիճակն իր երեք հիմնական թեմաներով խիստ ռիսկային է՝ համավարակ, սոցիալական խնդիրներ, պատերազմի վտանգ, այնուհանդերձ՝ մենք անհուսության փոսում չենք, չենք հասել անդառնալիության կետին։ Լավատեսության միակ ռեալ աղբյուրը փոխարկելիության հնարավորությունն է. մենք առայժմ կարող ենք պետական բանտից վերափոխվել միասնական նավի։ Դա կբերի աներևակայելի չափերի նոր ռեսուրների ի հայտ գալուն, դա կբերի բոլոր ունակ մարդկանց կարողությունների մեկտեղմանը, երկրի ներսում իրար հարգելու մթնոլորտի հաստատմանը։ Նման պայմաններում հնարավոր կլինի կանգնեցնել համավարակը, աշխուժացնել տնտեսությունը և խուսափել պատերազմից։

Նոր, սոլիդ կառավարության ձևավորման մեխանիզմը հարցի տեխնիկական կողմն է, և դրա վրա պետք չէ սևեռվել։ Կարևորը գաղափարի գիտակցումն է՝ իշխող ուժի, խորհրդարանական ուժերի և հանրային ակտիվ շրջանակների կողմից։ Կա ներկայի իշխանություն, կար անցյալի իշխանություն, մենք պետք է ձևավորենք ապագայի իշխանությունը։ Սա է խնդիրը։

 
 

Շարունակելի

Այս ծանր օրերին՝ ուժ և տոկունություն Բեյրութի հայ համայնքին. Ռոբերտ Քոչարյան (լուսանկարներ) Չափորոշիչների ստեղծման խմբում մեր մասնագետի մասնակցության հայտը մերժվեց. ԳԱԱ պատմության ինստիտուտ Փաշինյանը փախավ Ամուլսարից․ 7or.am Ֆրանսիան ռազմական ինքնաթիռներ և դաշտային հիվանդանոց կուղարկի Բեյրութ Քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեն տվյալներ է հրապարակել դեպի Երևան ու Երևանից սպասվող չվերթների մասին Լիբանանում հայ խաղաղապահները հեռու են պայթյունի վայրից. նրանց կյանքին վտանգ չի սպառնում Թուրքիայում կորոնավիրուսով ախտահարվածների թվի կտրուկ աճ Է արձանագրվել Լիբանանում հայկական կառույցները գնահատում են պայթյունի վնասների չափը. մանրամասներ Բեյրութի վիճակից Երևանում 24-ամյա վարորդը Mercedes-ով բախվել է Ոստիկանության մեքենային (լուսանկարներ)․ Shamshyan.com Արարատի մարզպետի ձեռքի գործն է, որ տնօրենի պաշտոնը զբաղեցնի իր բերած մարդը. Նորամարգի դպրոցի ուսուցիչները բողոքում են Հրշեջ-փրկարարները մարել են ընդհանուր 7.3 հա տարածքում բռնկված հրդեհները Նշվել Է այն գործոնը, որը քաղցկեղի ռիսկը մեծացնում Է 30 անգամ Պետական սահմանին անցման կետերում արտակարգ իրավիճակների ժամանակ գործողությունների ծրագիրը փոփոխվել է «Այս ամեն ինչից շատ վատ հոտ է գալիս». Ամրամ Մակինյանը՝ Ոստիկանության 6-րդ վարչության գործողության մասին Նախագահը ստացել է փոխոստիկանապետ Հայկ Մհրյանին պաշտոնից ազատելու առաջարկություն Պայթյունի արդյունքում լիբանանահայությունը կանգնած է լուրջ դժվարությունների առջև. Պետրոս վրդ. Մանուէլյան (տեսանյութ). News.am Որպես անհետ կորած որոնվող Աննա Սիմոնյանը հայտնաբերվել է ու ներկայացվել Մալաթիայի բաժին Արսեն Թորոսյանը մնում է ամենաքննադատվող քաղաքական գործիչների շարքում․ «Մեդիա պաշտպան» Լիբանանի իշխանությունները պլանավորում են Բեյրութի պայթյունի հետաքննությունը վերջացնել 5 օրում Բեյրութում տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով զոհված հայերի թիվը հասել է 6-ի Հայաստանի չստացված եկամուտները միայն այս մասով միլիոնավոր դոլարների են հասնում․ սա կորսված հնարավորություն է, հանցավոր անգործություն ու ապաշնորհ կառավարում․ Անդրանիկ Թևանյան Մարիա Կարապետյանը և Սոս Ավետիսյանը պետք է վայր դնեն իրենց մանդատները. Գեղամ Պետրոսյան Թրամփը Լիբանանում պայթյունը որակել Է ահավոր գրոհ Բեյրութի նավահանգստում հզոր պայթյունի հետևանքով հինգ հայ է մահացել. «Արևելք» Հայկական թաղամասերը զգալի նյութական վնաս են կրել. Բեյրութից մանրամասնում է Շահան Գանտահարյանը Ստեղծված իրավիճակը բացասական առումով էականորեն ազդում է տարածաշրջանային՝ առանց այն էլ բավականին բարդ իրավիճակի վրա․ Ա․ Աբովյանը՝ Բեյրութի վերջին իրադարձությունների մասին Գնացել թուրքերից փող ես ստացել, հիմա կանգնել ես ասում՝ քեզ դատի պիտի տամ. Աշոտ Մելքոնյանը՝ Լիլիթ Մկրտչյանին․ News.am Ինչ տարիքի են եղել կորոնավիրուսից մահացած պացիենտները 288 վարակման և 2 մահվան դեպք. Հայաստանում կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը հասավ 39586-ի Խոշոր ու ողբերգական վթար Կոտայքի մարզում. կան զոհեր (լուսանկարներ)․ Shamshyan.com Բեյրութում տեղի ունեցած պայթյունի զոհերի թիվը գերազանցել Է 100-ը Մեր ու այլոց համավարակային առաջին կիսամյակը․ Politeconomy.org ՀՀ տարածքում ավտոճանապարհներն անցանելի են Բեյրութում տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով 3 հայ է զոհվել Թորոսյանին թվում է՝ իր հրամանները ամենազորն են, և նա նույնիսկ չի պատկերացնում, որ օրական իր հրամանների վրա թքած են ունենում մոտ 2 մլն քաղաքացի. Գևորգ Գրիգորյան Մենք ձեզ սպասում ենք և ինչով կարող ենք կօգնենք․ Արեն Ապիկյանը՝ լիբանանահայերին Ցանկացած իրավաբան, եթե հարգում է իր մասնագիտությունը, հետևաբար ունի նաև մասնագիտական արժանապատվություն, պետք է հրաժարվի իրեն ՍԴ անդամի թեկնածու առաջադրումից. Իշխանյան Արտարժույթների փոխարժեքներն այսօր «Ժողովուրդ». «Իմ քայլը» որոշել է «բերման ենթարկել» ԿԳՄՍ նախարարին, բազմաթիվ հարցեր կան կուտակված Հրազդանում կարկուտից զգալի վնաս է կրել 65 տնտեսություն. վնասի չափը կներկայացվի կառավարություն (լուսանկարներ) «Ժողովուրդ». Իմքայլականների մի մասը դեմ է ՍԴ դատավորի պաշտոնում առաջադրած թեկնածուներին Բեյրութում պայթյունից զոհերի թիվը հասել է 78-ի, 4000 մարդ վիրավոր է «Ժողովուրդ». Ո՞վ կլինի Վճռաբեկ դատարանի հաջորդ նախագահը Բեյրութում պայթյունի հետևանքով հայ երիտասարդ բուժքույր է զոհվել Երևանում և մարզերից մեկում մի քանի ժամով լույս չի լինելու ՀՀ մարզերից մեկում կիրականացվի պլանային գազանջատում Երևանի վարչական շրջաններից մեկում մի քանի ժամ ջուր չի լինելու Բեյրութում վիրավորվել է լրագրող Համո Մոսկոֆյանը Լիբանանի առողջապահության նախարարությունը հայտնում է Բեյրութում տեղի ունեցած պայթյունի հետեւանքով 30 զոհի մասին Գնանք քնենք, որ մեր ուժերը խնայենք. Ամուլսարի բողոքի ակցիան կշարունակվի վաղը Բեյրութում ուժեղ պայթյունից հայ է մահացել. ԱԳՆ Պայթյունից 15 կմ հեռու գտնվող ՀՀ դեսպանատունը ևս վնասվել է, կոտրվել են բոլոր պատուհանները Նիկոլը եկավ իշխանության և ավելի քան 2 տարի խաբխբելով, զոհերի իրավահաջորդներին «գնելով»՝ ապահովեց ընդդիմախոսներին լռեցնելու հուզականություն. Գարեգին Պետրոսյան Այս իշխանությունները իշխանության գալու համար մարտի մեկը օգտագործել են քաղաքական դիվիդենտներ շահելու համար. Նարեկ Մանթաշյան Թաղումից հետո լվացվելիս ձեռքերը ընդհանուր սրբիչով չեն չորացվում. Արսեն Թորոսյանի նոր հրամանը Առնվազն 10 մարդ է զոհվել Բեյրութում տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով. Reuters 38-ամյա տղամարդը Վանաձորում մետաղյա ձողով 2 անգամ հարվածել 68-ամյա պահակին եւ սպանել նրան Հիմա հնարավոր չէ վագոն-տնակները 30 մետր հետ տանել.Ամուլսարում քննարկում է մարզի ոստիկանապետի եւ պահապանների միջեւ Ուժեղ պայթյուն է որոտացել Բեյրութի նավահանգստում գտնվող հրավառության պարագաների պահեստում Բաց տեսքով հրապարակվել են 103 մահվան վկայական. Սամվել Մարտիրոսյան Եթե վագոն-տնակները 30 մետր հետ տանեն, ապա համաձայն ենք հանդիպել Կառավարության անդամների հետ. Ամուլսարի պահապան Լանջիկում սոցիալապես անապահով անձանց անուններով սոցիալական աջակցության գումարներ են յուրացվել. հարուցվել է քրգործ Բռնի ուժ գործադրելով բերման են ենթարկել ապրիլյան պատերազմում թշնամու երեք տանկ ոչնչացրած Ռաֆայել Հովհաննիսյանին ՀԲՖ նախագահի արտահերթ ընտրությունը տեղի չի ունեցել ԱԱՏՄ-ն Ծաղկաձորում հյուրանոցների, Երևանում հյութերի և պահածոյի գործարանի գործունեություն է կասեցրել Ջերմուկի՝ Ամուլսարի տարածքից 10 քաղաքացի բերման է ենթարկվել ՄԻՊ հանձնարարությամբ արագ արձագանքման խումբ է գործուղվել Ջերմուկ քաղաք Ջերմուկ տանող ավտոճանապարհն Ամուլսարի պահապանները փակել են. պահանջում են «Լիդիանի» վագոն-տնակները 30 մետր հետ տանել Պարետի սահմանած նորմերի խախտման դեպքերով կայացվել է 4933 կազմակերպության գործունեության որոշում Շվեդական տնտեսությունն ընդհանուր առմամբ շահել է խիստ կարանտինից հրաժարվելու որոշումից ՇՎՏՄ-ն կասեցումներ է կատարել Լոռիում և Կոտայքում, կրկնայց՝ Երևանում Մյունխենի օդանավակայանում մաքսային ծառայողները 74-ամյա հայ կնոջ են կանգնացրել` ամուսնու աճյունն ուղեբեռում Ամուլսարի պահապաններից մի քանիսը բռնի ուժով բերման ենթարկվեցին. Ամուլսարում բախումներ են տեղի ունենում 300.1 հոդվածով չի կարող լինել տուժող․ Ռոբերտ Քոչարյանի պաշտպանը միջնորդեց դադարեցնել տուժողների դատավարական կարգավիճակը «Ավելի բարեկարգ Երևան» քողի տակ այլանդակվում է Երևանը. Լիլիթ Գալստյան (լուսանկարներ) Ադրբեջանական հաքերները հրապարակել են Զվարթնոց օդանավակայանի մի քանի տասնյակ աշխատակիցների տվյալներ. Սամվել Մարտիրոսյան Յուրի Խաչատուրովի պաշտպանը պատրաստվում է բացարկի միջնորդություն ներկայացնել դատարանին Մարտի 1-ի զոհերի համար գումար վճարեցին. 1000-ին մոտ զոհ ունենք իշխանության անգործության հետևանքով. ո՞վ է դրա պատասխանատուն. Ն. Մանթաշյան (տեսանյութ) Կասիլիասը պաշտոնապես ավարտեց կարիերան Ռազմարդյունաբերական կոմիտեում քննարկվել են ԱԹՍ-ների կատարելագործման ծրագրերը