Երևան, 04.Ապրիլի.2020, 00:00
Եվս 34 դեպք․ Հայաստանում վարակվածների ընդհանուր թիվը հասավ 770-ի Հայաստան վերադարձած ՀՀ քաղաքացիները կենթարկվեն 14-օրյա պարտադիր կարանտինային ռեժիմի «Դոմոդեդովոյում» մնացած հայաստանցիները տեղափոխվել են մոտակա հյուրանոց. դեսպանատուն 20-ամյա զինծառայողը մահացու հրազենային վնասվածքն ստացել է կզակի շրջանում. ի՞նչ հոդվածով է քրգործ հարուցվել Եվս 73 հաստատված դեպք. կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը հասավ 736-ի Եվս 10 քաղաքացի բուժվել է կորոնավիրուսի վարակից. Արսեն Թորոսյան «Նորք» ինֆեկցիոնում կորոնավիրուսով վարակված 68-ամյա քաղաքացի է մահացել Հայաստանում կորոնավիրուսի վարակման 92 նոր դեպք է գրանցվել. հաստատված դեպքերի թիվը հասավ 663-ի Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հիմնաքարն է․ ՀՀ ԱԳՆ Կորոնավիրուսի վարակման 39 նոր դեպք է գրանցվել. հաստատված դեպքերի թիվը հասավ 571-ի

Տնտեսական ճգնաժամ․ ինչպես Հայաստանը հաղթահարեց այն

Վերջին օրերին շատ է խոսվում այն մասին, որ համաշխարհային առողջապահական խնդիրը լուրջ տնտեսական ճգնաժամի է հանգեցնելու։ Մասնագետները փաստում են, որ ֆինանսական խնդիրները աշխարհի գրեթե բոլոր երկրներում սարերի հետևում չեն։ Սակայն սա ո՛չ առաջին, ո՛չ էլ, ցավոք սրտի, վերջին տնտեսական ճգնաժամը չէ, որին բախվել է մարդկությունը՝ այդ թվում Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացին։

2000-ականների սկզբին ֆինանսական ոլորտի առաջատար մասնագետները կանխատեսում էին այսպես կոչված «անշարժ գույքի փուչիկի» պայթյուն, որը դոմինոյի էֆեկտով պետք է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներից տարածվեր ամբողջ աշխարհում։ Հենց այդ ժամանակահատվածում մի շարք պետությունների հեռատես ղեկավարներ սկսեցին հող նախապատրաստել՝ հետագա ճգնաժամի ազդեցությունները թուլացնելու նպատակով։ 

Այդպես էր նաև Հայաստանում։ 1990-ականների տնտեսական կոլապսը, որը պայմանավորված էր տնտեսական համակարգի ոչ արդյունավետ կառավարման, ինչպես նաև Արցախում պատերազմական գործողությունների հետ, մեր պետության տնտեսությունը դարձրել էր խիստ խոցելի։ Մենք ահռելի պետական պարտք էինք կուտակել, մինևնույն ժամանակ մասնավորեցումների արդյունքում պետությունը գրեթե գույք չուներ։ Սոցիալ-տնտեսական իսկապես ծանր պայմանների արդյունքում Հայաստանում լուրջ արտագաղթ էր, և ցավոք, մեր երկրից հեռանում էին բարձրակարգ կադրերը։

«Հյուծված» տնտեսությունը, սակայն, հնարավոր եղավ վերակենդանացնել 2000-ականներին։ Այդ տարիներին տնտեսության շարժիչ ուժը շինարարության ոլորտն էր։ Ոլորտում մասշտաբային նախաձեռնությունները ներառում էին Հայաստանի բոլոր մարզերը։ Դրան զուգահեռ հարկային բարեփոխումների արդյունքում՝ Հայաստանում դյուրինացավ բիզնեսով զբաղվելը, ծաղկում ապրեց հատկապես զբոսաշրջային և սպասարկման ոլորտը։ Բանկային համակարգի ձևավորման, դրա ամրապնդման արդյունքում Հայաստանն ԱՊՀ երկրների շարքում համարվում էր ամենաապահով և ամենակայուն բանկային համակարգ ունեցող պետությունը։ 

Տնտեսության ծաղկումը նաև ուղղակիորեն և անուղղակի կերպով ազդել էր ներքին սպառման ավելացման վրա։ Ժողովրդագրական իրավիճակում որոշակի դրական տեղաշարժեր արձանագրվեցին արդեն 2004թ.-ից։ Ռեէմիգրացիայի՝ արտագաղթածների վերադարձի, նաև ներգաղթի արդյունքում անկախությունից ի վեր առաջին անգամ այդ տարիներին մեր երկրի մշտական բնակություն ունեցողների թիվը դրական դինամիկա էր գրացել։ Այս ֆոնին ծնելիության մակարդակի որոշակի աճ գրանցվեց, իսկ բնակչության աճի պարագայում նշանակալի ավելացավ նաև ներքին սպառումը։ Հայաստանը միացավ եկամուտների միջին մակարդակով գնահատվող երկրների խմբին: 

Տնտեսական աճը հանգեցրեց աշխատավարձերի իրական և զգալի՝ մի քանի անգամ ավելացման, զբաղվածության մակարդակի կայունացման և համախմբված բյուջեից սոցիալական ոլորտներին ուղղվող ծախսերի ավելացմանը: Այդ ամենը, մասնավոր տրանսֆերտների աճող հոսքի հետ մեկտեղ, նպաստեցին աղքատության մակարդակի կրճատմանը, Հայաստանի բնակչության կենսամակարդակի և կյանքի որակի բարելավմանը: 

Սակայն կանխատեսված ճգնաժամը գալու էր և հարվածելու էր նաև մեր պետությանը։ 

1998-2007 թվականներին ստեղծվել էին տնտեսության կայունության անհրաժեշտ նախադրյալներ՝  պարտքի ցածր մակարդակը, աճող խնայողությունները և զգուշավոր ֆիսկալ դիրքը, հնարավորություն ստեղծեցին պահպանելու տնտեսության կայունությունը՝ գլոբալ անկմանը դիմագրավելու և ֆինանսական ճգնաժամի սկզբնական ազդեցությունից խուսափելու համար։ Արտաքին պահանջարկի և կապիտալ հոսքերի ծավալների անկման էֆեկտը զգացվեց 2008թ.-ի չորրորդ եռամսյակում, ու թեև համաշխարհային տնտեսությունը հոգեվարքի մեջ էր, Հայաստանը գրանցեց տնտեսական աճ՝ 2,5%-ի չափով։ 

Ճգնաժամերին դիմագրավելու լավագույն և ամենաարդյունավետ ճանապարհը դրանց պատրաստվելն է՝ կայուն տնտեսության հիմքեր ստեղծելու, հեռահար և ռազմավարական նախագծեր իրականացնելու, ինչպես նաև արդարացված սոցիալական ծրագրեր իրականացնելու միջոցով։ 1998-2007 թվականներին Հայաստանը վարում էր հենց այդպիսի քաղաքականություն՝ ինչպես արտաքին հարցերում, այնպես էլ տնտեսությունում։ Իզուր չէ, որ մինչև օրս Ռոբերտ Քոչարյանի նախագահության տարիներին ձևավորված տնտեսական կայունության գործիքները՝ բանկային համակարգը, շինարարության ոլորտը, փոքր և միջին ձեռնարկությունների զարգացմանն ու ամրապնդմանն ուղղված հարկային բարեփոխումները և այլն, շարունակում են մնալ ներկայիս տնտեսության ամրապնդման հիմքը։

Խմբագրական

 

Ճգնաժամը մեղմելու կառավարության ընդունած ինը ծրագրից հինգն ամբողջությամբ սոցիալական է Ռուսաստանում մեկ օրում հայտնաբերվել է կորոնավիրուսի վարակման 582 նոր դեպք. ՌԻԱ Նովոստի Հակառակորդը մեկ շաբաթում հրադադարի ռեժիմը խախտել է ավելի քան 170 անգամ Ոստիկանությունը մեկ օրում վարչական իրավախախտման արձանագրություն է կազմել 477 անձի նկատմամբ Վրաստանում գրանցվել է կորոնավիրուսից մահվան առաջին դեպքը․ «ՌԻԱ Նովոստի» Հայ սակրավորները տարածքներ են ականազերծում նաև Հալեպում. ականային վտանգի իրազեկման միջազգային օրն է Զինծառայողին դիտավորությամբ կյանքից զրկելու կասկածանքով ձերբակալվել է համածառայակիցը Հայաստանը, եթե իրավական երկիր լիներ, պետք է պարտականությունների վնասակար կատարման համար քրեական գործ հարուցեր Տաթևիկ Ռևազյանի դեմ․ Հայկ Մարտիրոսյան Խնդրում եմ չմեղադրել ձեր ֆեյքերին ու նրանց համակարգողներին, իրական միտումներն այնպիսին են, որ այդ մարդիկ բան չեն կարող անել այլևս․ PR փորձագետը՝ ՀՀ իշխանություններին «Մարդ չկա, որ զբաղվի, ուր զանգում ես՝ հստակ, գրագետ պատասխան տվող չկա, շունը տիրոջը չի ճանաչում, մեկ շաբաթ է՝ կարանտինում 9 ամսական երեխաս ոչինչ չի ուտում» ANCA-ն Պոմպեոյին կոչ է արել ՀՀ-ին ԱՄՆ օգնությունից 25 մլնը վերաբաշխել COVID-19-ի դեմ պայքարի համար ՖԻՖԱՆ-ն առաջարկում է չեղարկել հունիսին կայանալիք խաղերը ԱՄՆ-ում մեկ օրում կորոնավիրուսից մահացել է ավելի քան 1400 մարդ. ՏԱՍՍ Նախարարությունը գործարարին աջակցելու փոխարեն առաջարկել է վեբինարների մասնակցել. Hraparak.am Ոստիկանությունը տեսանյութ է հրապարակել ազատ տեղաշարժվելու իրավունքի սահմանափակումների վերաբերյալ «Հրայր Թովմասյանն ընդդեմ Նիկոլ Փաշինյանի» դատական նիստի օրը հայտնի է ՌԴ-ում կորոնավիրուսի կասկածով բժշկական հսկողության տակ է գտնվում ավելի քան 205 000 մարդ. РИА Новости Վարչապետը պարտավոր է անհապաղ և հրապարակավ կառավարության որոշմամբ չեղարկել իր նախարարների և մարզպետների աշխատավարձերի կրկնապատկման մասին որոշումը. Խոսրով Հարությունյան Եվս 34 դեպք․ Հայաստանում վարակվածների ընդհանուր թիվը հասավ 770-ի COVID-19. Իտալիայում կորոնավիրուսի զոհերի թիվը հասնում է 15 000-ի Երևանում Opel-ը բախվել է կայանված 3 մեքենայի Հայաստան վերադարձած ՀՀ քաղաքացիները կենթարկվեն 14-օրյա պարտադիր կարանտինային ռեժիմի «Սբ. Սարգիս» մատուռի մոտակայքում մեքենան դուրս է եկել ճանապարհի երթևեկելի հատվածից և արգելափակվել «Բարսելոնան» կվաճառի Գրիզմանին Երգչուհի Pink-ը վարակվել է կորոնավիրուսով Տավուշի մարզում տուն է այրվել Ռոբերտ Քենեդիի թոռնուհին և նրա որդին կորել են կանոեով նավարկության ժամանակ ԱՄՆ-ում կորոնավիրուսի զոհերի թիվը գերազանցել է 7000-ը․ Ջոն Հոփկինսի համալսարան Խնդրեմ, սա էլ պառավի փախնելու արդյունքը. Գագիկ Սուրենյան Արտարժույթների փոխարժեքներն այսօր ՀՀ մի քանի մարզերում ձյուն է տեղում Հայաստանի Էկոնոմիկայի նախարարին մսի փոխարեն առաջարկում եմ խոտ ուտել. Գագիկ Համբարյան «Դոմոդեդովոյում» մնացած հայաստանցիները տեղափոխվել են մոտակա հյուրանոց. դեսպանատուն Իշխանություններն ամեն անբարոյական քայլ անում են, որ Ռոբերտ Քոչարյանը չօգտվի ՀՀ գլխավոր դատախազի հանձնարարությունից. Արթուր Թովմասյան Ինչպիսի եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերին Ուկրաինայում ՀՀ դեսպանությունն աշխատում է Կիև-Երևան չարտերային չվերթ կազմակերպելու ուղղությամբ Բելառուսը հաստատել է ռուսական նավթի գնումը ծայրահեղ ցածր գնով Վանաձորում ունենք հաստատված վարակակիրներ նախկինում մեկուսացված անձանցից. քաղաքապետ Մասիսի ԲԿ 2 բժիշկ վարակված է կոոնավիրուսով. Մեկի թեստի արդյունքը դեռ հայտնի չէ Միջազգային ավիացիոն կազմակերպությունը լիցենզիայից զրկել է Հայաստանի Քաղավիացիայի պետական կոմիտեին. Վահրամ Պետրոսյան Շուրջ 70 երկիր է միացել ամբողջ աշխարհում մարտական գործողությունները դադարեցնելու մասին ՄԱԿ-ի Գլխավոր քարտուղարի կոչին Ռուսաստանից ՀՀ քաղաքացիների վերադարձի համար մեկանգամյա թռիչքի թույլտվություն է ձեռք բերվել Բաց նամակ Փաշինյանին՝ ՀՀ ԱՆ «Երևան–Կենտրոն» ՔԿՀ–ում պահվող գնդապետ Վահան Ավետիսյանից Այս պահին ունենք մեկ ծայրահեղ ծանր պացիենտ Օրթոպեդիայի ինստիտուտում Լացելով գնացել հարեւանին ասել եմ աղաչում եմ, ի՞նչ ունեք եփած, տանեմ երեխես ուտի, չմեռնի. քաղաքացին օգնության կարիք ունի Արցախի ընտրությունների ժամանակ քվեաթերթիկը լուսանկարահանելու դեպքերի առթիվ հարուցվել է 7 քրգործ Մենք ևս հասարակության անդամ ենք. ուսանողները նախարարին խնդրում են հետաձգել քննությունները Հակառակորդի կրակոցից վիրավորում ստացած 14-ամյա երեխան տեղափոխվել է հիվանդասենյակ, իրեն լավ է զգում. ԲԿ-ի խոսնակ Մարդիկ քյասիբ են, որտեղի՞ց առեւտուր անեն. Էջմիածնում խանութները բաց են, առևտուր անող չկա Ապատեղեկատվությամբ Ադրբեջանը քողարկում է հրադադարի և հումանիտար իրավունքի խախտումները. ՀՀ ԱԳՆ Օրինագծում կան շրջակա միջավայրի մասին տեղեկության տրամադրումը չհիմնավորված մերժելու ռիսկեր․ ՀՀ ՄԻՊ Փողերս հետ տվեք, ես գնում եմ. լարված իրավիճակ «Զվարթոց» օդանավակայանում Տանը հայտնաբերել են գազային ատրճանակ, մոտ 130 փամփուշտ, իսկ մեքենայում՝ կռփազենք ու մետաղյա բացովի մահակ Պարետը սահմանափակել է 64 բժշկական արտադրատեսակի արտահանումը Հայաստանից Վրաստանը հրապարակել է բեռնատարների տեղաշարժի վերաբերյալ ուղեցույց Կապանի չորս սուպերմարկետների աշխատանքը պարետը վեց ժամով արգելել է Արցախում առ այսօր կորոնավիրուսով վարակման դեպք չի գրանցվել Պարետը սահմանափակել է որոշ ապրանքների արտահանումը Հայաստանից, այդ թվում՝ ԵԱՏՄ երկրներ Հաստատվել է ԵԱՏՄ-ում ներմուծման մաքսատուրքից ազատված ապրանքների ցանկը Լոռու մարզում կորոնավիրուսային հիվանդությամբ հաստատված դեպքերի թիվը 8-ն է «Գառնի-Երեւան» մայրուղային ջրատարի վրա հսկայական ճեղք է առաջացել. առկա է զգալի հոսակորուստ «Կորոնավիրուսի հաղթահարմանն աջակցության» հաշվի մուտքերը կազմել են 864 մլն 664 հազ. 835.7 դրամ ՀՀ դեսպանությունը մշտական կապի մեջ է «Դոմոդեդովո» օդանավակայանում գտնվող ՀՀ քաղաքացիների հետ Երևան-Սոչի չվերթը կարող է չկայանալ՝ ՌԴ իրավասու մարմինների կողմից թույլտվություն չլինելու պատճառով Սոթքում 12-ամյա տղայի ինքնասպանության դեպքի առթիվ հարուցվել է քրեական գործ Երեւանի քաղաքապետը չի կարող նման վարքագիծ ունենալ. սա ավելի շատ փախուստի է նմանվում. «Այլընտրանքային նախագծեր» խումբ 5 կամուրջ, որոնք ապշեցնում են իրենց գեղեցկությամբ և ճարտարապետական արժեքով Կալանավորը ահազանգում է՝ ինքնասպանության կդիմի. ինչ է կատարվում «Արմավիր» ՔԿՀ-ում. Armlur.am Զոհասեղանին է դրված մեր երկրի լինել-չլինելու հարցը. Հովհաննես Շահինյան (տեսանյութ) Վարակի այսքան տարածում ունեցանք կառավարության անհեռատեսության հետևանքով. Նարեկ Մանթաշյան (տեսանյութ) Երևանի Մարգարյան փողոցի շենքերից մեկի բնակարանում փրկարարները դի են հայտնաբերել ԱԱՏՄ-ն խախտումներ է հայտնաբերել առևտրային գործունեություն իրականացնող 38 կազմակերպությունում ՊԵԿ-ի հայտարարությունը 2019թ. ձեռք բերված, սակայն ՀՀ չներմուծված ավտոմեքենաների մաքսազերծման մասին Բագրատաշենի անցակետում աշխատանքներ են տարվում մեքենաների կուտակումները նվազեցնելու ուղղությամբ․ՊԵԿ 20-ամյա զինծառայողը մահացու հրազենային վնասվածքն ստացել է կզակի շրջանում. ի՞նչ հոդվածով է քրգործ հարուցվել 9 երեխաներ Իսրայելից ուզում են վերադառնալ Հայաստան, բայց չեն կարողանում․ Արմեն Աշոտյան Արցախի ընտրությունների ընթացքում արձանագրված դեպքերով քրգործեր են հարուցվել Կարեն Առուստամյանը նշանակվել է Հաշվեքննիչ պալատի անդամի ժամանակավոր պաշտոնակատար Տեսնես Երևանն այսպիսի «փախած» քաղաքապետ երբևէ կունենա՞ էլի․ երջանիկ պատահականությամբ՝ Թբիլիսիի բոլոր փողոցները ախտահանվում են․ Վահան Բաբայան «Ի՞նչ իմանանք՝ մնացած պետությունները ճիշտ են ասում վարակակիրների իրենց թվերը»՝ ասում է Փաշինյանը, իսկ ես ասում եմ՝ «բայց ես թքած ունեմ՝ իրենք ճիշտ են ասում այդ թվերը, թե՝ ոչ»․ Սերգեյ Յարմալոյան