Երևան, 21.Հունվարի.2020, 00:00
Արցախի Ազգային ժողովը Բաքվի ջարդերի 30-րդ տարելիցին նվիրված քննարկում է անցկացրել Ադրբեջանցի երգչի վարքագծից տուժած Ռուզաննա Մանթաշյանը ներողություն է ակնկալում կազմակերպչից Կուտոյանի դիակի վրա բռնության հետքեր չեն հայտնաբերվել. Քննչական կոմիտե Ազգային մտածողության բացակայությունը. ինչո՞ւ վարչապետը ներկա չէր Կուտոյանի հոգեհանգստի արարողությանը Ատելությունն ու ներքին թշնամանքը մեծ վտանգ են. սթափվել է պետք, կանգ առնել է պետք. Արթուր Վանեցյան Յոթերորդ գումարման խորհրդարանը մեկնարկել է չորրորդ նստաշրջանի աշխատանքները (ուղիղ) Ձյուն, մառախուղ և մերկասառույց. ճանապարհները Հայաստանում Դեկտեմբերի վերջին Կուտոյանը իր ատրճանակից 35 անկանոն կրակոց է արձակել պատին. ՔԿ-ն մանրամասներ է հայտնում ՀՀ-ի և Արցախի պատգամավորները հայտարարություն ընդունեցին Բաքվում հայերի ջարդերի դատապարտման մասին Մամուլի շենքում բռնկված հրդեհն արդեն մեկուսացված է. ԱԻՆ մայոր

Միֆերի ապամոնտաժումը. լեգենդ 4. Քոչարյանը ստեղծեց «շինարարական փուչիկը». Վիգեն Երեմյան

ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի շուրջ բազմաթիվ ստահոդ լեգենդներ են հորինվել, որոնցից մեկն էլ վերաբերում է «շինարարական փուչիկին»: Այլ կերպ ասած, այն շինարարական բումը, որ կար երկրում, որն ապահովում էր տնտեսական աշխուժություն, որն ապահովում էր տնտեսական աճ, ՀՀ նախկին վարչապետ Տիգրան Սարգսյանի, էկոնմիայի նախարար՝ Ն. Երիցյանի  թեթեւ ձեռքով որակվեց որպես «շինարարական փուչիկ»:  Ձևակերպումը շատ արագ հոգեհարազատ դարձավ  մի շարք լրատվամիջոցների, Տեր-Պետրոսյանական իշխանության տնտեսագետների,  որոնք այն այլևս բաց չթողեցին։

«Շինարարական փուչիկ» արտահայտությունը սկսվեց շրջանառվել 2009 թվականից համաշխարհային ճգնաժամի տարիներին։  «Շինարարական փուչիկ» հասկացությունը դարձավ հայկական տնտեսագիտական մտքի ամենաքննարկվող թեման: Եւ հիմա տեղին է մեկ անգամ եւս շեշտել, որ «շինարարական փուչիկը» տնտեսագիտական կատեգորիա չէ միայն այն պատճառով, որ փուչիկ չի կարող ձեւավորել այն գործունեությունը, որը հանգեցնում է իրական ակտիվների ստեղծմանը:

Աշխարհում չկա այնպիսի կառավարություն, որը շինարարության տեմպերը կասեցնելու ծրագրեր հղանա ու իրագործի: Ու չկա նաեւ այնպիսի տեսություն, որը վտանգավոր կհամարեր շինարարության արագ աճը: Չկար, բայց հայտնվեց Հայաստանում: Ավելին, դրա հետ մեկտեղ սկսեցին Ռոբերտ Քոչարյանին մեղադրել նրա համար, որ Հայաստանը տնտեսական վերելք էր ապրում:

Առհասարակ հեշտ է եւ սեփական տեսանկյունից առավել օբյեկտիվ է չկարողանալու պատճառով չստեղծած արդյունքը, դրա բացակայությունը վերագրել ուրիշին, գտնել այլ մեղավորի ու հերոսաբար հրեշտակային անմեղությամբ պայքարել նշանակված մեղավորի դեմ, մանավանդ, երբ «մեղավորը» քեզ հետ գլուխ դնելու ցանկություն կամ ժամանակ չունի։ Բայց այս դեպքում դժվար է Ռոբերտ Քոչարյանին մեղադրել իր նախագահության տարիներին երկրում համարժեքը չունեցող շինարարական աշխատանքների կատարման համար՝ դրանք որակելով որպես «շինարարական փուչիկ»։ Ընդհանրապես անհասկանալի եւ դատարկ են «շինարարական փուչիկ» հորինողների փաստարկները։

Ի՞նչ են ուզում ասել «շինարարական փուչիկի» սցենարիստները, ի՞նչ էր պետք անել այդ «չարիք» «շինարարական փուչիկը» վաղաժամ պայթեցնելու համար(եթե դա կար)։ Կանգնեցնե՞լ շինարարությունը երկրում, վիժեցնե՞լ ներդրումային նախագծերը։ Հետաքրքիր է, թե շինարարական փուչիկ արտասանողներից ո՞վ էր պայքարելու շինարարության դեմ, եթե պետության ղեկավար լիներ։ Անհասկանալի է, թե ինչպես կարելի է երկրում հսկայածավալ, լայնամասշտաբ ներդրումներ բերող գործընթացին՝ շինարարության ակիտվությանն, անվանել շինարարական փուչիկ եւ դրա վրա եզրակացություններ անել։

 1997 թվականի կապիտալ շինարարության ծավալները, 57 մլրդ դրամից աճելով, հասել են 2007-ին  667,3 մլրդ դրամի (2004-ին՝ 276,4 մլրդ, 2005-ին՝ 435,1 մլրդ, 2006-ին՝ 643,8 մլրդ)։

Օտարերկրյա ներդրումների՝ 1991-1997թթ․ գումարային ծավալը 125.9 մլն դոլար, 1998-2007թթ․՝  3,651 մլրդ դոլար։

1998-2006թթ․ ընթացքում աղետի գոտու վերականգնման ծրագրերի շրջանակներում իրականացված շինարարական աշխատանքների շնորհիվ ավելի քան 20.000  ընտանիք բարելավել է բնակարանային պայմանները։

Ընդամենը փոքրիկ հիշեցում նրանց համար, ովքեր մոռացել են եւ տեղեկանք նրանց համար, ովքեր չգիտեն. Ռոբերտ Քոչարյանի ջանքերի շնորհիվ ամբողջովին, հիմնովին նորոգվել են Առնո Բաբաջանյանի անվան համերգասրահը, Սունդուկյանի անվան ակադեմիական թատրոնը, Արամ Խաչատրյանի անվան մեծ համերգասրահը, կառուցվել է Բարեկամության էստակադան (մի պահ պատկերացրեք, թե ինչ կլիներ երթեւեկության հետ այդ հատվածում հիմա, եթե այն ժամանակին կառուցված չլիներ), ամբողջությամբ թարմացվեց, նորոգվեց Հանրապետության հրապարակն ու Աբովյան փողոցը, Սախարովի հրապարակը, Իսակովի փողոցը,  կառուցվեց Էրեբունին Արաբկիրին կապող ավտոճանապարհը, որով բեռնաթափվեց կենտրոնական հատվածի երթեւեկությունը:

Շատերն այսօր ձեւացնում են, թե չեն հիշում, որ Հյուսիսային պողոտայի կառուցման նախաձեռնությունը պատկանում է հենց Ռոբերտ Քոչարյանին: Երեւանի կենտրոնը խարխուլ, առնետներով լեցուն տնակների եւ կածան հիշեցնող փողոցների փոխարեն ստացավ մի կառույց, որով հիանում են մեր քաղաքի հյուրերը:

Ռոբերտ Քոչարյանի պաշտոնավարման օրոք կառուցվեցին միջպետական նշանակության ունեցող ճանապարհներ, դրանք հիմնովին նորոգվեցին, կառուցվեց Դիլիջանի ոլորանների թունելը, որի կառուցումը խորհրդային տարիներին այդպես էլ չավարտվեց:

Այնքան շինարարություն, որքան եղել է Քոչարյանի ժամանակ Հայաստանում, աղետի գոտում, չի եղել ոչ մի ժամանակ։ Եվ դատելով զարգացումներից՝ այն երկար ժամանակ դեռ մնալու է չհաղթահարված ցուցանիշ։

Ցանկացած իշխանություն նախ պետք է կարողանա այսպիսի ցուցանիշներ ապահովել, հետո պնդել, որ տնտեսական հեղափոխություն է անում, կախարդական փայտիկ էլ ունի։ Ծրագրված 4,9 տոկոս տնտեսական աճով տնտեսական հեղափոխությո՞ւն, թե՞ խոստումներով լի կախարդական փուչիկ։

Ռոբերտ Քոչարյանի նախագահության տարիներին սկսվեց  բնակելի շենքերի բուռն կառուցումը, որը թույլ տվեց շատ-շատերին լուծել բնակարանային խնդիրը, թույլ տվեց խուսափել սոցիալական խորը ճգնաժամից, քանի որ հետխորհրդային շրջանում չէր կառուցվել ոչ մի նոր շենք, իսկ տասնյակ հազարավոր երիտասարդ ընտանիքներ բնակարանի խնդիր ունեին:

Ի վերջո, շինարարաության վերելքը նպաստեց նաեւ իրական ներդրումների աճին: Ընդ որում, այնպիսի եւ հսկայածավալ, որի արդյունքներն իրենց վրա զգում էին երկրի բնակչության գրեթե բոլոր շերտերի ներկայացուցիչները:

Հատուկ պետք է ընդգծել, որ եթե չլիներ շինարարության ծավալների կտրուկ աճը, ապա երկրում չէին աշխուժանա այնպիսի ճյուղեր, ինչպիսիք են շինանյութերի արտադրությունը, կահույքագործությունը, կենցաղային տեխնիկայի շուկան,  շինգործիքների արտադրությունը, բացի այդ չէին աշխուժանա կերամիկական առարկաների, սանտեխնիկայի, շատ ու շատ այլ բիզնեսներ:

Միաժամանակ այս ամենը հանգեցրեց նրան, որ կտրուկ նվազեց գործազրկությունը, կարելի է ասել վերացավ գործազրկությունը բարձրորակ եւ միջին շինարարների, էլեկտրիկների, սանտեխնիկների շրջանում: Այդ տարիներին իր գործի լավ մասնագետ գտնելը լուրջ խնդիր էր եւ սա էլ հանգեցրեց նրան, որ բազմաթիվ երիտասարդներ, որոնք այս կամ այն պատճառով մասնագիտություն չունեին, արհեստի չէին տիրապետում, սովորեցին այս կամ այն գործը:

Տնտեսագիտության մեջ գոյություն չունի «շինարարական փուչիկ», բայց գոյություն ունի «հիփոթեքային փուչիկ» հասկացությունը, որին մենք արդեն իսկ բախվում ենք:

Հիփոթեքային վարկերի տոկոսադրույքներն իջնում են, իսկ բնակարանների, տների գներն աճ են արձանագրում, քանի որ շինարարություն գոյություն չունի: Հիփոթեքային վարկով տուն գնողների թիվն այս կամ այն պատճառով աճում է, իսկ նոր բնակարաններ, նոր տներ անհրաժեշտ կամ բավարար քանակով չեն կառուցվում:

Եւ հիմա Հայաստանը բախվում է «հիփոթեքային փուչիկի» հետ: Բացի այդ, շուկան ծանր հարված է ստանալու նաեւ կառավարության կողմից իրականացվող անհասկանալի գործողությունների արդյունքում: Երբ որոշում ես գնալ  գույքահարկի  բարձրացման ճանապարհով, երբ ամեն ինչ անում ես, որ տուն, բնակարան պահելու ծախսերը կտրուկ աճեն, ապա  բնակարան գնելու ցանկություն  քչերը կունենան, բացի այդ, նրանք, ովքեր բնակարաններ ունեն, բայց ապրում եւ աշխատում են Ռուսաստանում, ԱՄՆ-ում, Ղազախստանում, Ֆրանսիայում, ԱՄԷ-ում, հաստատ ամեն ինչ անելու են այդ բեռից ազատվելու համար: Շուկան քանդվելու է, փլվելու է, որի մասին պոպուլիստ իշխանությունները, կարծես թե, չեն էլ մտածում:

Եւ վերջում ամենակարեւորի մասին՝ բուռն շինարարությունը, ոմանց կողմից հեգնանքով շեշտվող «շինարարական փուչիկը» հանգեցրեց նրան, որ արտագաղթը, բառիս բուն իմաստով կանխվեց, սկսվեց ներգաղթ: Ավելին, նույնիսկ այլեւս Ռուսաստան արտագնա աշխատանքի մեկնողների թիվը կտրուկ նվազեց: Հաճելի եւ օգուտով էր Հայաստանում մնալը եւ խոսելը: Սրանում համոզվելու համար, ուղղակի նայեք վիճակագրական չոր թվերը. Միայն և միայն 2005-2007 թվականներին  է Հայասանում եղել ներգաղթ։ Ինչու՞. որովհետև եղել է աշխատանք, այդ թվում բուռն զարգացող շինարարական ոլորտում։

Սա է իրականությունը, իսկ մնացածը սեփական տապալումները ուրիշի վրա բարդելու պարզ ցանկություն։ ՉԻ ստացվելու։

 

Վիգեն Երեմյան

«Իմ ձայնը» նախագիծ

Ինչպիսի եղանակ է սպասվում Հայաստանում առաջիկա օրերին Փոխվարչապետն ակնհայտ կոռուպցիոն որոշում է ընդունել․ Աղասի Ենոքյան Բացահայտում Wikileaks-ից. ո՞վ էր կեղծ լուրերով սրում իրավիճակը 2008-ի մարտի 1-ին Կոտայքի մարզում Volkswagen Touareg-ի մեջ հայտնաբերվել է «Հայաստանի էլեկտրացանցեր» ընկերության աշխատակցի դին (լուսանկարներ). Shamshyan.com Խնամի–ծանոթ–բարեկամ համակարգը «Նոր Հայաստանում»․ Փաշինյանի մտերիմները պաշտոնյաներ են դարձել (տեսանյութ). Antifake.am Սպասե՛ք. Զելենսկին ասում է նախարարներին, Փաշինյանը՝ ժողովրդին. Yerevan.Today Աբովյանի ոստիկանները թմրանյութ են հայտնաբերել կասկածվողի գրպանում Մահվանից չեն խուսափել Ստալինն ու Լենինը, ուր մնաց՝ «թավշիստները». Politik.am Եթե կառավարությունը չի վարում պատգամավորների համար հասկանալի քաղաքականություն, ապա նրանց մի մասը հնարավոր է չցանկանա կրել այդ ամենի պատասխանատվությունը. Ստեփան Դանիելյան ՀՀ տարածքում կան փակ և դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ. վարորդներին խորհուրդ է տրվում երթևեկել բացառապես ձմեռային անվադողերով Արագածոտնի մարզում ցորենով բարձված КамАЗ-ի կցորդիչը կողաշրջվել է (լուսանկարներ). Shamshyan.com Փաշինյանը դավադրություն է տեսնում և կասկածում բոլորին․ թիրախում Ֆելիքս Ցոլակյանն ու Ալեն Սիմոնյա՞նն են. 7or.am Փաստաբանի եւ վստահորդների միջեւ տեղի է ունեցել խոսակցության անթույլատրելի գաղտնալսում Արամ Վարդեւանյանն Արդարադատության նախարարության դեմ 2 հայցադիմում է ներկայացրել դատարան Մոսկվան Իրանին նախազգուշացնում է ՄԶՉՊ-ից դուրս գալու հապճեպ քայլերից խուսափել Արցախի Ազգային ժողովը Բաքվի ջարդերի 30-րդ տարելիցին նվիրված քննարկում է անցկացրել Հրազդանի քաղաքապետը 537 մլն դրամանոց հողատարածքն օտարել է 24 մլն դրամով. գործն ուղարկվել է ՔԿ Հրայր Թովմասյանի գործառութային անձեռնմխելիության հարցը կքննի դատավոր Մեսրոպ Մակյանը. Փաստինֆո «Մարտի 1-ի» անվան տակ քննվող գործը իրականում Ռոբերտ Քոչարյանին ամեն գնով «նստացնելու» համար հորինված ու բացառապես քաղաքական հետապնդում է. Արմեն Աշոտյան «Հայաստանի ազգային հերոսներից» մեկը, ըստ տարածված լուրերի, խոցվել է թիկունքից արձակված 2 գնդակով. Արշավիր Ղարամյան Արցախում համապետական ընտրությունները կայանալու են մարտի 31-ին ԱԱԾ-ն բացահայտել է թմրամիջոցների ապօրինի ներկրման կայուն ուղու գործունեության դեպք (տեսանյութ) Գորելովկայի բնակիչները փակել են ՀՀ սահման տանող միջպետական ճանապարհը Ռոբերտ Քոչարյանի և մյուսների գործով հերթական նիստը տեղի կունենա հունվարի 21-ին Փաշինյանն ասում ա՝ բազմոցից վե՛ր կացեք, աշխատե՛ք. թողնո՞ւմ ա՝ աշխատենք, մեր օդերը փակել ա Բանգլադեշում 10 մարդ մահապատժի է դատապարտվել 2001 թվականի ահաբեկչության մեղադրանքով Մենք չենք խանգարում ձեզ կառավարել երկիրը, դուք ինքներդ եք խանգարում ձեզ. Արա Վարդանյան (տեսանյութ) Թավադյանին կալանավորելով՝ կալանավորել են մեր խոսքի ազատության իրավունքը. աջակիցներ (տեսանյութ) Ադրբեջանցի երգչի վարքագծից տուժած Ռուզաննա Մանթաշյանը ներողություն է ակնկալում կազմակերպչից ՀՀ-ում կատարվողը ուղիղ ճանապարհ է դեպի բռնատիրական ժամանակներ. Շարմազանով (տեսանյութ) Սա ճնշում է իրենց ոչ հաճո մամուլի հանդեպ. Լևոն Քոչարյանը՝ Արմեն Թավադյանի դատի մասին (տեսանյութ) Սյունիքի ոստիկանները ապօրինի որսի դեպք են բացահայտել․ վարազ որսած տղամարդը բերման է ենթարկվել (տեսանյութ) Պուտինն առաջարկել է Յուրի Չայկային ազատել գլխավոր դատախազի պաշտոնից «Եզդիական համայնքը կանգնելու է արտագաղթի ճանապարհին». Սպանդանոցային մորթի դեմ բողոքող ցուցարար ՄԻՊ-ը վարույթ է սկսել մորթը սպանդանոցներում իրականացնելու հարցով 21-ամյա կնոջը դանակով վնասվածք պատճառելու համար հետախուզվողը հայտնաբերվեց Չարենցավանում Քաղաքական հետապնդումները «չոքել» են ազատ մամուլի դռանը Իրանը Կիեւին տեղեկատվություն կփոխանցի կործանված Boeing-ի սեւ արկղերից Շիրակի մարզում եւս սպանդանոցների դեմ բողոքող անասնապահները ճանապարհ են փակել (լուսանկարներ, տեսանյութ) Շոյգուն կոչ Է արել ամրապնդել ՀԱՊԿ-ի ներուժը Պուտինի հետ երկխոսություն սկսելը դրական արդյունքներ Է տալիս. Զելենսկի Դու իշխանությունից հեռացվելու ես կամովին, ինքդ վեշերդ հավաքելու ես ու Կերինսկու պես կերպարանափոխված փախչելու ես երկրից. Նարեկ Սամսոնյանը՝ Նիկոլ Փաշինյանին Երևանի համայնքներից մեկի որոշ հասցեներում վաղը 12 ժամով կդադարեցվի ջրամատակարարումը Քննարկվում է մեկ համարանիշով երթևեկելու տուգանքը փոփոխելու օրինագիծը «Կատարվածը հարված է մեր պետական անվտանգության համակարգին». «Վերնատունը»՝ Կուտոյանի մահվան մասին Օդի ջերմաստիճանը կրկին կտրուկ կնվազի Սոցիալական ցանցերում ոչ միայն զինծառայողներն են հակառակորդի կողմից մշտադիտարկման ենթարկվում, այլև նրանց ընտանիքի անդամները. Տիգրան Աբրահամյան Թեհրանը հանձնառու Է մնում միջուկային գործարքին եւ չի ընդունում Եվրոպայի պահանջները. Իրանի ԱԳՆ Սերժ Սարգսյանին և ևս չորս անձի մեղադրանք է առաջադրվել Վրաերթի հետևանքով վնասվածքներ ստացած քաղաքացին 4 օր հետո հիվանդանոցում մահացել է Ավտովթար Կոտայքի մարզում. բախվել են 49-ամյա վարորդի Mercedes-ն ու 40-ամյա վարորդի Opel-ը. Mercedes-ն էլ բախվել է ծառին (լուսանկարներ). Shamshyan.com Կուտոյանի դիակի վրա բռնության հետքեր չեն հայտնաբերվել. Քննչական կոմիտե Հիշեցման կարգով. վարչապետին անվստահություն կարելի է հայտնել նրա նշանակումից ոչ շուտ, քան մեկ տարի հետո. Անդրանիկ Թևանյան Ս.Սաֆարյանն ու Ա. Բախշյանը Մարտի 1-ի իրադարձությունների ժամանակ զբաղված են եղել կեղծ լուրեր տարածելով. Վիկիլիքս Իրանի ԱԳ նախարարը հրաժարվել Է մասնակցել Դավոսի տնտեսական համաժողովին Հայտնի են դարձել ԱՄՆ-ի կինոդերասանների գիլդիայի մրցանակի դափնեկիրները Ազգային մտածողության բացակայությունը. ինչո՞ւ վարչապետը ներկա չէր Կուտոյանի հոգեհանգստի արարողությանը Իտալիայում նշում են Ֆեդերիկո Ֆելինիի ծննդյան 100-ամյակը Վիկիլիքսի հրապարակումները մարտի 1-ի մասին. մաս 2 Ատելությունն ու ներքին թշնամանքը մեծ վտանգ են. սթափվել է պետք, կանգ առնել է պետք. Արթուր Վանեցյան Անորոշության այդ աստիճանի պայմաններում հնարավոր չէր բյուջեում նախատեսել գազի սակագնի փոփոխությունը. ֆինանսների նախարար Չինաստանում թոքաբորբի ավելի քան 130 նոր դեպք Է արձանագրվել Յոթերորդ գումարման խորհրդարանը մեկնարկել է չորրորդ նստաշրջանի աշխատանքները (ուղիղ) Արցախի քաղաքացի հանդիսացող վարորդների վրա բալային համակարգն առայժմ չի կիրառվի Արտարժույթների փոխարժեքներն այսօր Արթուր Ալեքսանյանը հաղթել է Նիսի մրցաշարում. Հայաստանն ունի ևս 6 մեդալ ԱԺ-ում 2019թ. պետբյուջեից բաժանվել է ավելի քան 2 մլն դոլար պարգևավճար, որը համարժեք է Գյումրիում ավելի քան 100 բնակարանի. Արսեն Բաբայան Կուտոյանին հանդիպեցի մանկապարտեզի մոտ, ասաց՝ հետևի՛ր էրեխուն. հայրական տան հարևան (տեսանյութ) Ավտոմեքենան դուրս է եկել ճանապարհի երթևեկելի հատվածից և հայտնվել դաշտամիջյան հատվածում «Ռոմա»-ն արտագնա խաղում հաղթեց «Ջենովա»-ին Լույս չի լինելու Երևանում և մարզերում Ձյուն, մառախուղ և մերկասառույց. ճանապարհները Հայաստանում «Շատ ցավալի դեպք է». Դավիթ Շահնազարյան Գեորգի Կուտոյանն ազնվագույն և պարկեշտ անձանցից մեկն էր, որին ես ճանաչել եմ․ Արթուր Վանեցյան Փաշինյանենք շարունակում են մսխել բյուջեն՝ աճող գործազրկության ֆոնին Հոգեհանգստյան կարգ՝ Բաքվի և Սումգայիթի ջարդերի 30-րդ տարելիցի առիթով «Մեհրաբադ»-ը ձյան պատճառով դադարեցրել է թռիչքները, Թեհրան-Երևան չվերթը կժամանի կեսժամյա ուշացումով Հասաստանում իշխանությունը արհամարած ունենալով բնակչության սոցիալական վիճակը գաղտնի 100 տոկոսով բարձրացնում է նախարարների, փոխնախարարների, մարզպետների աշխատավարձերը. Գագիկ Համբարյան Մեդվեդևը բացատրել է ՌԴ կառավարության հրաժարականը Նիկոլը շարունակում է ստել ու պառակտել ժողովրդին